Joris van Casteren

Joris van Casteren (1976) is een Nederlandse schrijver en journalist. Met zijn unieke combinatie van literaire non-fictie, reportage en cultuurgeschiedenis heeft hij een geheel eigen plaats verworven binnen de Nederlandse literatuur. Zijn boeken bewegen zich op het snijvlak van journalistiek en literatuur en geven een stem aan mensen en verhalen die doorgaans buiten de schijnwerpers blijven.

Voordat van Casteren als auteur doorbrak, maakte hij naam als journalist. Zijn reportages werden geroemd om hun nauwkeurige observaties, empathische benadering en literaire stijl. Voor zijn journalistieke werk ontving hij het Gouden Pennetje, een erkenning voor uitzonderlijke reportages waarin feiten en vertelkunst op overtuigende wijze samenkomen.

Zijn literaire doorbraak volgde in 2008 met Lelystad. In dit boek gebruikte van Casteren de jonge polderstad als spiegel van de Nederlandse samenleving. Door de levens van uiteenlopende inwoners met elkaar te verweven ontstond een indringend portret van een stad én van een land in voortdurende verandering. Het boek werd genomineerd voor de AKO Literatuurprijs en vestigde zijn naam als een van de belangrijkste schrijvers van literaire non-fictie.

Daarna bouwde van Casteren gestaag verder aan een veelzijdig oeuvre. In Het been in de IJssel onderzoekt hij de mysterieuze vondst van een menselijk been en laat hij zien hoe één ogenschijnlijk klein nieuwsfeit uitgroeit tot een fascinerende zoektocht door geschiedenis, rechtspraak en menselijke nieuwsgierigheid. Het boek werd genomineerd voor de Bob den Uyl Prijs. Met Mensen op Mars richtte hij zijn aandacht opnieuw op mensen aan de rand van de samenleving, terwijl Moeders lichaam een persoonlijke en ontroerende zoektocht vormt naar herinnering, familie en verlies.

In Eenzaamheid (2021) verkent van Casteren een van de meest besproken maatschappelijke thema’s van deze tijd. Aan de hand van ontmoetingen, verhalen, historische voorbeelden en persoonlijke beschouwingen onderzoekt hij hoe eenzaamheid zich in vele gedaanten manifesteert. Zoals in veel van zijn werk wisselen journalistieke observatie, essayistische reflectie en literaire vertelkunst elkaar daarbij moeiteloos af.

Met De mensheid zal nog van mij horen levert van Casteren opnieuw een bijzonder boek af. Op basis van talloze dagboeken uit het Nationale Dagboekarchief reconstrueert hij het dagelijks leven van gewone Nederlanders gedurende de afgelopen decennia. Door persoonlijke getuigenissen samen te brengen ontstaat een alternatieve geschiedenis van Nederland, verteld vanuit de ervaringen van mensen die zelden in de officiële geschiedschrijving voorkomen. Het boek laat zien hoe individuele levens gezamenlijk een rijk en genuanceerd beeld vormen van een samenleving die ingrijpend veranderde.

Kenmerkend voor het werk van Joris van Casteren is zijn grote nieuwsgierigheid naar het alledaagse. Waar anderen spectaculaire gebeurtenissen zoeken, richt hij zijn aandacht op gewone mensen, vergeten plaatsen en schijnbaar onbeduidende verhalen. Juist daarin ontdekt hij de grotere lijnen van de Nederlandse samenleving. Zijn stijl is helder, precies en vaak licht ironisch, zonder ooit zijn mededogen voor zijn onderwerp te verliezen.

Met zijn bijzondere mengeling van reportage, geschiedenis, essay en literaire non-fictie behoort Joris van Casteren tot de meest oorspronkelijke Nederlandse auteurs van zijn generatie. Zijn boeken laten zien dat de werkelijkheid, mits aandachtig bekeken, vaak verrassender en aangrijpender is dan fictie.