René Appel (Hoogkarspel, 19 september 1945) is een Nederlandse schrijver van misdaadromans en taalwetenschapper. Met een omvangrijk oeuvre en een schrijverscarrière die inmiddels meerdere decennia beslaat, behoort hij tot de belangrijkste Nederlandse auteurs binnen het misdaadgenre. Zijn werk wordt gekenmerkt door een sterke aandacht voor taal, psychologie en de menselijke verhoudingen achter een misdaad.
Appel studeerde Nederlandse taal en letterkunde en ontwikkelde daarnaast een academische specialisatie in de verwerving van het Nederlands als tweede taal. In 1984 promoveerde hij cum laude op een onderzoek naar de sociolinguïstische en psycholinguïstische aspecten van Nederlandse taalverwerving door kinderen van immigranten. Van 1994 tot 2003 was hij als bijzonder hoogleraar Verwerving en didactiek van het Nederlands als tweede taal verbonden aan de Universiteit van Amsterdam.
Zijn belangstelling voor taal bleef ook buiten de wetenschap een belangrijk onderdeel van zijn loopbaan. Appel publiceerde wetenschappelijke werken over onder meer tweetaligheid en tweede-taalverwerving en schreef samen met Pieter Muysken Bilingualism and Language Contact en met Anne Vermeer Tweede-taalverwerving en tweede-taalonderwijs.
Naast zijn academische werk ontwikkelde Appel zich al vroeg als schrijver en journalist. Hij publiceerde korte verhalen in onder meer Propria Cures, Hollands Maandblad en Maatstaf. Van 1976 tot 1986 was hij recensent van misdaadliteratuur voor NRC Handelsblad. In de jaren tachtig werkte hij daarnaast als freelance voetbalverslaggever voor de Volkskrant. Zijn belangstelling voor de taal van het voetbal leidde in 1990 tot het boek Voetbaltaal.
Vanaf het midden van de jaren tachtig richtte Appel zich steeds nadrukkelijker op het schrijven van misdaadromans. Zijn debuut Handicap verscheen in 1987. Daarna volgde een lange reeks thrillers waarin niet alleen de misdaad zelf centraal staat, maar vooral de menselijke motieven, conflicten en psychologische mechanismen die eraan voorafgaan.
In 1991 ontving Appel de Gouden Strop voor De derde persoon, waarmee hij zich definitief vestigde als een belangrijke Nederlandse thrillerauteur. Tien jaar later won hij de prijs opnieuw, ditmaal voor Zinloos geweld. Daarmee behoort hij tot de kleine groep auteurs die de belangrijkste Nederlandse prijs voor misdaadliteratuur meer dan eenmaal hebben gewonnen.
In 2015 ontving Appel de Gouden Vleermuis voor zijn gehele thrilleroeuvre. Deze oeuvreprijs onderstreepte zijn grote betekenis voor de Nederlandse misdaadliteratuur. In 2021 werd hem bovendien de Meesterprijs toegekend voor zijn belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van het genre.
Appel schrijft niet alleen thrillers. Hij publiceerde kinderboeken, schreef een toneelstuk en hield zich bezig met het schrijven van een filmscenario. Ook zijn kennis van het schrijversvak legde hij vast in Spanning in verhalen, waarin hij ingaat op de technieken en keuzes die een spannend verhaal effectief maken.
Sinds 2014 is Appel verbonden aan het radioprogramma De Taalstaat, waarin hij regelmatig commentaar geeft op het taalgebruik van bekende Nederlanders. Daarmee komen zijn twee belangrijkste professionele interesses – taal en literatuur – opnieuw samen.
Als schrijver onderscheidt Appel zich door zijn belangstelling voor de psychologie van gewone mensen die onder bijzondere omstandigheden terechtkomen. Zijn misdaadromans draaien zelden uitsluitend om de vraag wie de dader is. Minstens zo belangrijk is de vraag waarom mensen bepaalde grenzen overschrijden en hoe ogenschijnlijk normale levens kunnen ontsporen.
De combinatie van zijn taalkundige achtergrond en zijn literaire werk geeft zijn oeuvre een eigen karakter. Appel weet hoe belangrijk taal is voor de manier waarop mensen zichzelf presenteren, elkaar beïnvloeden en conflicten uitvechten. In zijn thrillers wordt taal daardoor niet alleen een stijlmiddel, maar vaak ook een instrument waarmee personages elkaar manipuleren of juist proberen te doorgronden.
Sinds 2003 is René Appel voltijds schrijver. Met zijn langdurige bijdrage aan de Nederlandse misdaadliteratuur, zijn academische werk over taal en zijn brede belangstelling voor schrijven en taal heeft hij een veelzijdige positie binnen de Nederlandse letteren opgebouwd.
