Rudy Kousbroek

Rudy Kousbroek (Pematang Siantar, 1929 – Leiden, 2010) was een Nederlandse schrijver, dichter, journalist, vertaler en vooral essayist. Hij behoorde tot de Vijftigers en was samen met Remco Campert oprichter van het literaire tijdschrift Braak. Voor zijn essayistische oeuvre ontving hij in 1975 de P.C. Hooft-prijs.

Kousbroek werd geboren in het toenmalige Nederlands-Indië en bracht een deel van zijn jeugd door tijdens de Japanse bezetting, toen hij en zijn ouders in een interneringskamp verbleven. Na de oorlog keerde hij terug naar Nederland en studeerde hij enige tijd wis- en natuurkunde. Hij vertrok vervolgens naar Parijs, waar hij onder meer voor UNESCO werkte en als cultureel correspondent schreef voor verschillende Nederlandse kranten en tijdschriften. Later werd hij redacteur van het Cultureel Supplement van NRC Handelsblad.

Zijn essays kenmerken zich door een combinatie van empirisch en natuurwetenschappelijk denken, scherpe kritiek en een speelse, soms surrealistische verbeelding. Kousbroek schreef over uiteenlopende onderwerpen, van wetenschap en cultuur tot taal, dieren en de menselijke natuur. In zijn latere werk kregen foto-essays een belangrijke plaats. Zijn grote dierenliefde loopt als een herkenbare draad door zijn oeuvre.

Een belangrijk en veelbesproken onderdeel van zijn werk is Het Oostindisch kampsyndroom, waarin hij zich bezighield met de koloniale mentaliteit, de Japanse bezetting van Nederlands-Indië en de manier waarop het verlies van Nederlands-Indië werd verwerkt. Zijn opvattingen over de herinnering aan de Japanse bezetting en de ervaringen in de interneringskampen leidden ook tot felle discussies en kritiek.

Kousbroek bleef gedurende zijn lange carrière een eigenzinnig en vaak tegendraads essayist. Naast de P.C. Hooft-prijs ontving hij onder meer de Essayprijs van de gemeente Amsterdam en de Jan Hanlo Essayprijs voor zijn foto-essays. In 1994 kreeg hij een eredoctoraat in de wijsbegeerte van de Rijksuniversiteit Groningen.