Een dichtbundel die tien jaar lang in wording is geweest, draagt vanzelf een zekere verwachting met zich mee. Bres van Leonard Nolens is dan ook geen bundel die zich laat lezen als een toevallige verzameling gedichten. De bundel verscheen in 2007 bij Querido en werd in 2008 bekroond met de VSB Poëzieprijs.
De titel is veelzeggend. Een bres is een opening in iets dat gesloten leek: een muur die wordt doorbroken, een grens die niet langer intact is. In de gedichten van Nolens wordt die opening vooral een manier om naar het leven, de tijd en de wereld te kijken. Het persoonlijke staat daarbij voortdurend in verbinding met iets groters. De dichter vertrekt vanuit zijn eigen ervaringen, maar probeert ze tegelijk los te maken van het strikt individuele.
Dat verklaart ook de omschrijving van Piet Gerbrandy, die bij de eerdere verschijning van gedichten uit de bundel schreef dat in Bres een bovenpersoonlijke dichter aan het woord is die probeert een tijdgeest te doorgronden. De uiteindelijke bundel brengt die ontwikkeling samen.
Nolens schrijft daarbij in een taal die tegelijk helder en bedachtzaam is. Zijn poëzie zoekt niet noodzakelijk naar grote retorische effecten. Veel gedichten lijken eerder te ontstaan vanuit een nauwkeurige observatie, waarna het concrete langzaam wordt opgetild naar een algemener inzicht. Het persoonlijke “ik” wordt zo een instrument om vragen over tijd, liefde, ouder worden, herinnering en sterfelijkheid te onderzoeken.
Juist daar ligt een van de sterke kanten van Bres, maar ook een mogelijke drempel. Nolens vraagt van de lezer een zekere bereidheid om mee te bewegen met zijn associatieve manier van denken. Niet ieder gedicht heeft onmiddellijk dezelfde zeggingskracht en sommige passages kunnen tamelijk abstract aandoen. De bundel laat zich daardoor minder gemakkelijk in één keer lezen dan een poëzieboek waarin ieder gedicht een duidelijk afgebakend moment of beeld biedt.
Juist daar ligt een van de sterke kanten van Bres, maar ook een mogelijke drempel.
Tegelijkertijd is die samenhangende beweging precies wat de bundel zijn gewicht geeft. Bres wil niet alleen een reeks mooie gedichten zijn. De gedichten staan in een groter verband en krijgen daardoor extra betekenis wanneer ze naast elkaar worden gelezen. De lange ontstaansgeschiedenis van de bundel is daarin voelbaar: dit is poëzie die tijd nodig heeft gehad om zich te vormen.
Nolens vermijdt bovendien de verleiding om grote thema’s uitsluitend plechtig te behandelen. Zijn poëzie blijft dicht bij het dagelijkse leven, ook wanneer de gedachten zich uitbreiden naar grotere vragen. Daardoor ontstaat een interessant spanningsveld tussen het concrete en het beschouwelijke.
Bres is geen bundel die zich onmiddellijk aan iedere lezer gewonnen geeft. Daarvoor is de poëzie soms te geconcentreerd en te weinig gericht op een snelle pointe. Maar wie bereid is om de gedichten in hun onderlinge verband te lezen, ontdekt een dichter die het persoonlijke voortdurend probeert open te breken naar iets algemeners.
Dat maakt de titel uiteindelijk bijzonder passend. De bres is niet alleen een gat in een muur, maar ook een opening naar de wereld daarachter. In deze bundel gebruikt Leonard Nolens de poëzie om zulke openingen te zoeken: tussen ik en wereld, herinnering en heden, leven en tijd. Bres is daardoor een ambitieuze en soms veeleisende dichtbundel, maar ook een die duidelijk maakt waarom Nolens tot de belangrijke Nederlandstalige dichters van zijn generatie behoort.
Zoeklicht op het gazon
Een ijzige stilte
Weekdier
Rivier van bloed
De slinger van Foucault
Remco Evenepoel
Smeltwater en middagzon
Teflonbaby
Dood in Berlijn
Opwaaiende zomerjurken
Onvoltooid verleden
Een kleine selectie van Librar. elk weekend in uw mailbox?
Morgenster
Wild vlees
Joris Ockeloen en het wachten
Te populair om literatuur te zijn
Wat niemand weet
De grap
De laatste Walvis
Grand Café du Malheur
Bres
De regels van het ciderhuis
Werther Nieland
Polka Mazurka









