Brigantia

Met Brigantia sluit Adrian Goldsworthy zijn trilogie over Romeins Brittannië af. Waar Vindolanda de kwetsbare noordgrens van het Romeinse Rijk introduceerde en De omringende zee (The Encircling Sea) de spanningen tussen Romeinen en Britse stammen verder uitdiepte, brengt Brigantia de verschillende verhaallijnen samen in een roman waarin loyaliteit, macht en identiteit centraal staan. Het resultaat is geen spectaculaire avonturenroman, maar een historisch overtuigend portret van een grensgebied waar de vrede voortdurend op losse schroeven staat.

Het verhaal speelt zich af in het noorden van Brittannië, waar Romeinse soldaten, lokale stammen en bestuurders ieder hun eigen belangen najagen. Goldsworthy beschrijft een wereld waarin bondgenootschappen voortdurend verschuiven en waarin de grens tussen vriend en vijand zelden scherp is. De titel verwijst naar het gebied van de Brigantes, de machtigste Keltische stam in Noord-Brittannië, die lange tijd een sleutelrol speelde in de verhouding tussen Rome en de inheemse bevolking.

Zoals in zijn historische studies valt ook in deze roman Goldsworthys enorme kennis van de Romeinse wereld op. Hij besteedt veel aandacht aan de dagelijkse werkelijkheid van soldaten, officieren en burgers. Het Romeinse leger, de forten langs de noordgrens, de politieke spanningen binnen de provincie en het leven van de Britse stammen worden met grote historische nauwkeurigheid beschreven. Daardoor krijgt de roman een geloofwaardige sfeer die de lezer overtuigend naar de tweede eeuw na Christus voert.

De kracht van Brigantia ligt minder in onverwachte plotwendingen dan in de zorgvuldige opbouw van de personages. Goldsworthy vermijdt eenvoudige tegenstellingen tussen bezetter en onderworpen volk. Romeinen en Britten blijken evenzeer gedreven door eergevoel, angst, ambitie en persoonlijke loyaliteit. Juist die menselijke benadering geeft de roman meer diepgang dan veel historische avonturenverhalen.

Tegelijk blijft Goldsworthy een historicus. Zijn stijl is beheerst en feitelijk, met meer aandacht voor historische authenticiteit dan voor dramatische effecten. Wie op zoek is naar een razendsnelle pageturner zal het verteltempo soms als bedachtzaam ervaren. Daar staat tegenover dat de gebeurtenissen des te geloofwaardiger overkomen en de historische achtergrond een vanzelfsprekend onderdeel van het verhaal wordt.

Brigantia vormt een waardige afsluiting van Goldsworthys trilogie over Romeins Brittannië. De roman laat zien dat de geschiedenis van het Romeinse Rijk niet alleen werd geschreven in Rome of op beroemde slagvelden, maar ook aan de verre grenzen van het imperium, waar soldaten, bestuurders en lokale stammen dagelijks moesten zien samen te leven. Daarmee bewijst Goldsworthy opnieuw dat hij niet alleen een gezaghebbend historicus is, maar ook een romanschrijver die de antieke wereld overtuigend tot leven weet te wekken.