Cruise

Een cruise wordt doorgaans geassocieerd met ontspanning, rust en de belofte om even aan de werkelijkheid te ontsnappen. Christophe Vekeman gebruikt dat uitgangspunt in Cruise om precies het tegenovergestelde te doen. Zijn roman voert de lezer mee aan boord van een bezinningscruise op de Noordzee, maar wat volgt is geen sereen verhaal over zelfontdekking. Het wordt een absurde, geestige en bij momenten verontrustende tocht door de eigenaardigheden van de menselijke geest.

Aan boord van de Calm Sea verzamelt zich een bont gezelschap van passagiers die elk hun eigen obsessies, tekortkomingen en illusies meebrengen. Een journalist die zichzelf progressief acht maar wordt achtervolgd door racistische dromen, een priester die rondloopt met een onaangestoken sigaar, een vrouw die haar houding voor de spiegel perfectioneert alsof haar leven ervan afhangt, een zelfverklaarde detective en talloze andere zonderlingen bevolken het schip. Samen vormen ze een staalkaart van menselijke eigenaardigheid.

Vekeman heeft zichtbaar plezier in het creëren van deze personages. Ze zijn vaak grotesk, soms karikaturaal, maar zelden betekenisloos. Achter de humor en de overdrijving schuilt een scherpe observatie van menselijke zwakheden. IJdelheid, zelfbedrog, verlangen naar erkenning en het onvermogen om werkelijk contact te maken met anderen vormen de verborgen motor van veel gebeurtenissen.

De roman speelt voortdurend met de verwachtingen van de lezer. Een klassieke verhaallijn is minder belangrijk dan sfeer, observatie en ontregeling. Wat begint als een relatief overzichtelijke groepsroman verandert geleidelijk in een steeds vreemdere onderneming waarin logica en absurditeit elkaar afwisselen. De grens tussen satire, komedie en existentiële roman vervaagt voortdurend.

Zoals in veel van zijn werk toont Vekeman zich een meester van de ironie. Hij kijkt met een mengeling van mededogen en spot naar zijn personages. Niemand wordt gespaard, maar niemand wordt ook volledig veroordeeld. Zelfs de meest ridicule figuren behouden iets herkenbaars, waardoor de lezer zich soms ongemakkelijk bewust wordt van zijn eigen eigenaardigheden.

De taal vormt opnieuw een van de grote troeven van de roman. Vekeman schrijft met een aanstekelijk gevoel voor ritme en detail. Zijn observaties zijn vaak verrassend, zijn vergelijkingen origineel en zijn humor werkt zelden volgens voorspelbare patronen. De stijl is speels zonder vrijblijvend te worden.

Tegelijk is Cruise geen roman die iedereen zal aanspreken. Wie houdt van een strakke plot en duidelijke ontwikkelingen kan moeite hebben met de losse structuur en de vele uitweidingen. Het boek vraagt een zekere bereidheid om mee te gaan in Vekemans wereld, waar logica regelmatig plaatsmaakt voor associatie, verbeelding en absurditeit.

Onder alle humor en chaos ligt echter een ernstiger laag verborgen. De passagiers van de Calm Sea zijn mensen die op zoek zijn naar betekenis, rust of bevestiging, maar die telkens weer botsen op zichzelf. De bezinningscruise wordt daardoor een ironische metafoor voor het menselijk bestaan: iedereen is onderweg, niemand weet precies waarheen.

Cruise is een ongewone roman die zich weinig aantrekt van literaire conventies. Christophe Vekeman levert een boek af dat tegelijk grappig, vervreemdend en filosofisch is. Wie bereid is zich over te geven aan zijn eigenzinnige verbeelding ontdekt een roman die niet alleen de draak steekt met zijn personages, maar ook met de menselijke behoefte om orde te scheppen in een wereld die fundamenteel chaotisch blijft.