De blinde huurmoordenaar

Sommige romans onthullen hun geheimen langzaam. De blinde huurmoordenaar van Margaret Atwood is zo’n boek. Wat begint als het relaas van een oudere vrouw die terugblikt op haar leven, groeit uit tot een ingenieus geconstrueerde roman over herinnering, schuld, macht en de verhalen die mensen vertellen om met hun verleden te kunnen leven. Het is een ambitieus boek dat de lezer geduld vraagt, maar daar uiteindelijk rijkelijk voor beloont.

De roman opent met de dood van Laura Chase, die onder verdachte omstandigheden met haar auto van een brug rijdt. Officieel wordt haar overlijden als een ongeval beschouwd, maar vanaf de eerste pagina hangt er twijfel in de lucht. Haar oudere zus Iris vertelt het verhaal vele jaren later, wanneer zij terugblikt op een familiegeschiedenis die wordt gekenmerkt door verlies, geheimen en stilzwijgen.

Atwood bouwt haar roman op uit verschillende lagen. Naast Iris’ herinneringen leest de lezer fragmenten uit krantenartikelen en passages uit een roman die zogenaamd door Laura werd geschreven: De blinde huurmoordenaar. Binnen die roman bevindt zich opnieuw een verhaal dat een man vertelt aan zijn geliefde. Zo ontstaat een ingewikkeld maar fascinerend netwerk van vertellingen waarin werkelijkheid, herinnering en fictie voortdurend door elkaar lopen.

Die structuur vormt zowel de grootste uitdaging als de grootste kracht van het boek.

Aanvankelijk lijkt het alsof de verschillende verhaallijnen weinig met elkaar te maken hebben. Langzaam worden echter verbanden zichtbaar en begint de lezer te begrijpen dat achter de verschillende stemmen één grote geschiedenis schuilgaat. Atwood speelt daarbij voortdurend met perspectief en betrouwbaarheid. Niet alles wat verteld wordt, blijkt waar te zijn. Niet alles wat verzwegen wordt, blijft verborgen.

Onder die complexe vorm gaat een klassieke familieroman schuil. Iris en Laura groeien op in een rijke industriële familie die langzaam haar greep op de werkelijkheid verliest. Hun levens worden bepaald door sociale verwachtingen, economische belangen en de beperkte mogelijkheden die vrouwen in hun tijd ter beschikking staan. Atwood laat zien hoe macht zich niet alleen manifesteert in politieke systemen, maar ook binnen families, huwelijken en persoonlijke relaties.

Vooral Iris is een indrukwekkend personage. Als oudere vrouw kijkt zij terug op keuzes die zij heeft gemaakt, maar ook op keuzes die voor haar werden gemaakt. Haar stem is scherp, soms ironisch en vaak pijnlijk eerlijk. Juist doordat zij haar eigen tekortkomingen niet verbergt, wint haar verhaal aan geloofwaardigheid.

De roman onderzoekt hoe herinneringen functioneren. Mensen reconstrueren hun verleden voortdurend, vullen hiaten op en geven gebeurtenissen achteraf betekenis. Atwood toont hoe moeilijk het is om waarheid te onderscheiden van interpretatie. Wat werkelijk gebeurd is, blijkt vaak minder belangrijk dan de verhalen die mensen daarover vertellen.

Stilistisch behoort De blinde huurmoordenaar tot Atwoods sterkste werk. Haar taal is precies, intelligent en rijk aan observaties. Ze beschrijft zowel maatschappelijke veranderingen als persoonlijke emoties met een vanzelfsprekende elegantie. Tegelijk bewaart ze voldoende afstand om sentimentaliteit te vermijden.

Een kritische kanttekening betreft de omvang en de complexe structuur van de roman. Niet iedere lezer zal onmiddellijk meegaan in de verschillende verhaallagen. Sommige passages vragen concentratie en geduld, terwijl bepaalde zijlijnen meer bijdragen aan de sfeer dan aan de voortgang van het verhaal. Af en toe lijkt Atwood zo gefascineerd door haar eigen constructie dat het emotionele tempo vertraagt.

Toch blijkt die complexiteit uiteindelijk functioneel. Naarmate de verschillende verhaallijnen samenkomen, wordt duidelijk hoe zorgvuldig de roman is opgebouwd. Wat aanvankelijk versnipperd leek, vormt uiteindelijk een coherent en indrukwekkend geheel.

De blinde huurmoordenaar is geen roman die zijn geheimen snel prijsgeeft. Het is een boek dat de lezer uitnodigt om aandachtig te lezen, verbanden te leggen en twijfels te koesteren. Achter de familiegeschiedenis schuilt een diepere reflectie over herinnering, identiteit en de manier waarop verhalen levens kunnen vormen of vervormen.

Met deze roman bewees Margaret Atwood dat zij niet alleen een scherp politiek en maatschappelijk observator is, maar ook een uitzonderlijk romancier. De blinde huurmoordenaar combineert intellectuele ambitie met emotionele diepgang en behoort zonder twijfel tot de hoogtepunten van haar oeuvre.

Het is een roman die niet meteen al zijn kaarten op tafel legt, maar die achteraf steeds groter blijkt dan je tijdens het lezen vermoedde.