De eeuwige jachtvelden

Nanne Teppers De eeuwige jachtvelden is meer dan een roman over een verboden liefde tussen broer en zus. Het boek gaat over afkomst, verval, een verloren jeugd en het verlangen om aan een omgeving te ontsnappen die iemand tegelijk heeft gevormd en gevangenhoudt. In 1995 maakte Tepper met dit debuut onmiddellijk indruk. De roman werd bekroond met de Anton Wachterprijs en geldt nog altijd als een van de opvallendste Nederlandse romans van de jaren negentig.

Het verhaal speelt zich af in het fictieve Oost-Groningse dorp Oude Huizen, een wereld van leegloop, sociale stilstand en familiale ontwrichting. De familie Prins leeft in een omgeving waarin weinig toekomst lijkt te bestaan. De vader is afwezig en verslaafd aan drank, de moeder verlangt naar een ander leven maar komt niet werkelijk los van haar gezin. Tegen die achtergrond zoeken Victor en zijn zus Lisa steeds meer steun bij elkaar. Hun verbondenheid groeit uit tot een liefde die zowel intens als destructief is.

Tepper behandelt dit gegeven niet als een goedkoop literair schandaal. De verhouding tussen Victor en Lisa ontstaat vanuit hun gedeelde jeugd en hun isolement. Ze zijn de enigen die werkelijk begrijpen wat ze met elkaar gemeen hebben. De lezer wordt gedwongen tegelijk begrip en afkeer te ervaren. Het taboe wordt niet opgeheven, maar van binnenuit onderzocht.

De omgeving speelt daarbij een essentiële rol. Oost-Groningen is bij Tepper geen realistisch decor, maar een bijna mythische ruimte waarin verval en verlangen voortdurend tegenover elkaar staan. Hun afkomst is geen achtergrond die men eenvoudig kan achterlaten, maar een kracht die hun identiteit en hun mogelijkheden blijft bepalen. Het dorp wordt zo een beeld voor een jeugd waaruit men wil ontsnappen, maar waarnaar men ook steeds terugverlangt.

Tepper schrijft uitbundig, muzikaal en soms ook overdadig. Zijn stijl beweegt moeiteloos tussen het alledaagse, het grove en het verhevene. Dialect, zwarte humor, lyrische beschrijvingen en literaire verwijzingen worden naast elkaar geplaatst. Die stilistische rijkdom geeft het boek een eigen karakter doch soms lijkt Tepper zo graag te willen laten zien wat hij allemaal kan dat de compositie naar de achtergrond verdwijnt.

Ook de structuur is ambitieus. Het verhaal wordt niet lineair verteld, maar opgebouwd uit verschillende delen en tekstvormen, waaronder fragmenten, brieven en monologen. Die vorm weerspiegelt de fragiliteit van het geheugen en de onzekerheid waarmee Victor naar zijn verleden kijkt. Niet ieder onderdeel draagt altijd even sterk bij aan het geheel en vooral in het latere verloop verliest het boek af en toe zijn concentratie.

De roman is doordrongen van het verlangen naar een verloren paradijs: de jeugd als een tijd waarin Victor en Lisa nog samen een gesloten wereld vormden, voordat volwassenheid, seksualiteit en maatschappelijke normen hun verhouding onmogelijk maakten. Hun liefde is uiteindelijk ook een poging om dat verleden vast te houden.

De titel verwijst naar een eeuwig najagen van iets wat onbereikbaar is. Victor zoekt niet alleen Lisa, maar ook een vorm van thuiskomen, een identiteit en een verleden dat niet meer bestaat. De roman biedt geen bevrijdend inzicht of morele oplossing. De personages blijven gevangen in hun verlangen, omdat ze niet kunnen terugkeren naar hun jeugd en evenmin een toekomst kunnen opbouwen waarin die jeugd geen rol meer speelt.

De eeuwige jachtvelden is geen volmaakt geconstrueerde roman. Sommige personages krijgen vooral een symbolische functie en de verschillende formele ingrepen maken het verhaal niet altijd sterker. Maar daar staat een uitzonderlijke intensiteit tegenover. Tepper maakt van een regionaal en zeer specifiek verhaal een roman over de onmogelijkheid om jezelf volledig los te wrikken van je afkomst.