De laatste eilanders

De laatste eilanders van Stefan Popa is een indringende en gelaagde roman die zich afspeelt op het inmiddels verdwenen eiland Ada Kaleh in de Donau. Het boek volgt drie jongeren – Azra, Ibrahim en Deniz – die opgroeien in een wereld die langzaam maar onvermijdelijk verdwijnt door de komst van een waterkrachtcentrale en de druk van het communistische regime. Wat begint als een relatief intiem coming-of-ageverhaal, groeit uit tot een bredere reflectie op verlies, identiteit en de prijs van vooruitgang.

Popa slaagt er bijzonder goed in om de beklemmende sfeer van het eiland voelbaar te maken. De dreiging is voortdurend aanwezig, niet alleen in de politieke context, maar ook in de manier waarop het eiland letterlijk steeds minder toekomst lijkt te hebben. De kracht van de roman ligt in de combinatie van het persoonlijke en het historische: grote maatschappelijke veranderingen worden tastbaar gemaakt via de levens van de drie hoofdpersonages. Hun onderlinge verschillen – dromen, angsten en keuzes – zorgen ervoor dat het verhaal nergens eendimensionaal wordt.

Ook stilistisch valt er veel te waarderen. Popa hanteert een toegankelijke maar tegelijk literaire schrijfstijl, met oog voor detail en symboliek. Thema’s als water en tijd keren voortdurend terug en geven het verhaal extra diepte. Het spel met perspectief, waarbij een mysterieuze verteller het verhaal inkleurt, zorgt bovendien voor een subtiele spanning die de lezer blijft prikkelen.

Wat dit boek extra bijzonder maakt, is dat het gebaseerd is op een waargebeurde geschiedenis. Het verdwijnen van Ada Kaleh wordt niet alleen als feit gepresenteerd, maar als een emotionele en culturele tragedie. Daarmee stelt Popa impliciet een grotere vraag: wat betekent vooruitgang als die gepaard gaat met het uitwissen van complete gemeenschappen?

Een klein minpunt is dat het verhaal in bepaalde passages wat zwaar kan aanvoelen, vooral wanneer de thematiek en symboliek zich opstapelen. Dit kan het tempo enigszins vertragen en vraagt soms wat meer inspanning van de lezer. Toch past dit ook bij de ernst van het onderwerp en zal het voor veel lezers juist bijdragen aan de impact.

Al met al is De laatste eilanders een indrukwekkende en actuele roman die lang blijft nazinderen. Het is een boek dat niet alleen vertelt wat er verloren gaat, maar ook waarom het belangrijk is dat zulke verhalen bewaard blijven.