De Tour van ’56

Een Tour winnen en toch jarenlang worden herinnerd als iemand die eigenlijk niet had mogen winnen. Dat is het merkwaardige lot van Roger Walkowiak, de onverwachte winnaar van de Ronde van Frankrijk van 1956. In De Tour van ’56 keert Mart Smeets terug naar een Tour waarin niet alleen de Franse renner, maar ook de Nederlandse wielerploeg voor opvallend veel beroering zorgde.

Vijf dagen voor de start in Reims besloot ploegleider Kees Pellenaars om Nederlands kampioen Wim van Est thuis te laten. Dat zorgde voor de nodige consternatie. Vervolgens ontwikkelde de Ronde zich tot een wedstrijd waarin verschillende Nederlanders het geel zouden dragen, terwijl uiteindelijk juist de vrijwel onbekende Walkowiak met de eindzege aan de haal ging.

Smeets reconstrueert de Tour niet alleen als een sportwedstrijd, maar vooral als een verhaal over verwachtingen, reputatie en de manier waarop een winnaar wordt beoordeeld. Walkowiak had geen grote erelijst en won geen etappe. Toch reed hij drie weken lang verstandig en constant en eindigde hij in Parijs 85 seconden voor Gilbert Bauvin.

Juist na zijn overwinning begon het merkwaardige tweede hoofdstuk. Het publiek in Parijs onthaalde hem niet als een held, maar met boegeroep. Zijn zege werd in Frankrijk lange tijd gezien als een soort toevalstreffer. De uitdrukking ‘winnen à la Walkowiak’ zou zelfs synoniem worden voor een onverwachte, eenmalige overwinning.

Smeets laat zien hoe onterecht dat beeld eigenlijk is. Wielrennen draait niet uitsluitend om aanvallen, massasprints en spectaculaire etappezeges. Een grote ronde wordt ook gewonnen door wie voortdurend op de juiste plaats zit, weinig tijd verliest en de wedstrijd goed leest. Walkowiak deed precies dat.

Daarmee is het boek ook een portret van een andere generatie wielrennen. De Tour van 1956 was nog een wedstrijd van overzichtelijke ploegen, lange etappes en renners die gedurende drie weken een eigen geschiedenis schreven. Smeets gebruikt die historische context om bekende namen als Wim van Est, Gerrit Voorting en Wout Wagtmans opnieuw tot leven te brengen, zonder het verhaal van Walkowiak uit het oog te verliezen.

Ook het latere leven van de winnaar maakt indruk. Na enkele jaren stopte Walkowiak met wielrennen en werd hij ijzervlechter in de Franse staalindustrie. De Tourwinnaar verdween daarmee vrijwel letterlijk uit de professionele wielerwereld.

Smeets schrijft zoals je van een ervaren wielerjournalist mag verwachten: toegankelijk, met oog voor details en vooral met liefde voor de geschiedenis achter de uitslag. Hij maakt van een uitslag uit 1956 geen droge sportstatistiek, maar een verhaal over een renner die één keer de grootste wedstrijd van zijn leven won en daar vervolgens nooit helemaal voor werd erkend.