Drie zomers

Sommige boeken lees je.

Andere boeken veranderen je leven.

Drie zomers van Karen Swan behoort onmiskenbaar tot die tweede categorie.

Na het omslaan van de laatste bladzijde bleef ik minutenlang sprakeloos achter. Niet omdat het boek me zo diep had geraakt, maar omdat ik plots besefte dat ik nooit eerder had begrepen wat literatuur werkelijk vermag.

Drie zomers.

Alleen die titel al.

Drie.

Zomers.

Twee woorden die samen een diepte oproepen waar de complete Russische literatuur slechts voorzichtig aan heeft durven ruiken.

Karen Swan neemt de lezer mee naar een wereld van gevoelens, herinneringen, geheimen, relaties, landschappen, emoties en nog meer gevoelens. Vooral veel gevoelens.

Wat onmiddellijk opvalt, is de moed van de auteur. In een tijd waarin romans vaak draaien rond oorlog, politiek of existentiële wanhoop, durft Swan een veel grotere uitdaging aan: mensen die nadenken over hun relaties terwijl ze zich bevinden op schilderachtige locaties.

Dat vergt lef.

De personages zijn zorgvuldig opgebouwd uit emoties, herinneringen en nog meer emoties. Ze kijken geregeld uit ramen. Ze denken terug aan gebeurtenissen uit het verleden. Soms wandelen ze. Af en toe kijken ze opnieuw uit een raam om de gebeurtenissen van daarvoor nog eens te overdenken.

Die psychologische diepgang maakt grote indruk.

Ook stilistisch bereikt Swan een niveau waarvan slechts enkelingen kunnen dromen. Regelmatig beschrijft zij zonlicht. Soms water. Op cruciale momenten zelfs zonlicht op water.

Hier toont zich een schrijver op de toppen van haar kunnen.

Wat vooral bewondering afdwingt, is de manier waarop elk hoofdstuk precies eindigt met voldoende spanning om ook het volgende hoofdstuk te willen lezen. Dit procedé wordt consequent honderden pagina’s volgehouden. Een prestatie die binnen de hedendaagse letteren nauwelijks naar waarde wordt geschat.

Daarnaast bevat de roman een aantal verrassende inzichten over liefde, verlies en het leven zelf. Zo blijkt opnieuw dat relaties ingewikkeld kunnen zijn. Ook wordt overtuigend aangetoond dat het verleden invloed heeft op het heden.

Zelden werd dergelijke existentiële complexiteit zo toegankelijk verwoord.

Na afloop bleef ik achter met één vraag:

Waarom beperken de Nobelprijsjury’s zich eigenlijk nog tot één laureaat per jaar?

Want als Drie zomers ons iets leert, dan is het dat sommige boeken eenvoudigweg te groot zijn voor traditionele beoordelingssystemen.

Een roman die je meeneemt.

Een roman die je raakt.

Een roman die je niet loslaat.

Een roman.