Drift

Eloïse keert terug naar Antwerpen met een baby op de arm, maar haar terugkeer naar de stad blijkt ook een terugkeer naar alles wat ze achter zich dacht te hebben gelaten. In Drift beschrijft Ellen Van Pelt een jonge vrouw die vastloopt tussen het leven dat ze heeft opgebouwd en een verlangen dat ze zelf niet helemaal begrijpt. Het moederschap brengt geen vanzelfsprekende rust. Integendeel: juist wanneer Eloïse moeder wordt, begint haar zorgvuldig opgebouwde bestaan te wankelen.

Van Pelt maakt van Antwerpen meer dan een decor. De straten, pleinen en huizen roepen bij Eloïse herinneringen op en geven haar verleden voortdurend een plaats in het heden. De stad wordt zo een landschap van herkenning en vervreemding tegelijk. Ook de Schelde krijgt een belangrijke plaats. Het water stroomt voortdurend door de roman en vormt een passend beeld voor een personage dat zelf niet goed weet waar ze naartoe wil.

De ontmoeting met Jacob brengt de beweging in Eloïses leven op gang. Hij behoort tot een vroegere wereld en vertegenwoordigt een andere manier van leven dan de veilige maar verstikkende orde waarin ze terecht is gekomen. Wanneer ze besluit haar man en dochter te verlaten om hem te volgen, kiest ze niet eenvoudigweg voor een nieuwe liefde. Ze probeert vooral los te komen van een identiteit waarin ze zichzelf niet meer herkent. Dat maakt haar keuze begrijpelijk, maar niet noodzakelijk sympathiek. Van Pelt laat haar ruimte om tegenstrijdig en ongemakkelijk te zijn.

Interessant is dat de persoonlijke crisis van Eloïse wordt verbonden met de geschiedenis van haar ouders. De schriften van haar vader, die hij schreef voordat hij dementeerde, vormen een tweede verhaal dat voorlopig onaangeroerd blijft. Daarmee ontstaat een subtiele vraag naar de invloed van vorige generaties. Ouders maken keuzes die hun kinderen blijven tekenen, ook wanneer die kinderen volwassen zijn en denken hun eigen leven te leiden.

De kracht van Drift ligt vooral in de manier waarop Van Pelt die verwarring voelbaar maakt zonder alles psychologisch uit te leggen. Eloïse bevindt zich voortdurend tussen verschillende rollen: dochter, moeder, echtgenote, geliefde en iemand die opnieuw probeert te bepalen wie ze zelf is. Haar verlangen naar vrijheid botst met de verantwoordelijkheid die ze tegenover anderen heeft. Juist omdat Van Pelt daar geen eenvoudige oplossing voor biedt, blijft haar personage interessant.

Toch is de roman niet overal even sterk. Sommige symbolische elementen worden zo nadrukkelijk ingezet dat hun betekenis weinig ruimte overlaat voor de lezer. Vooral het voortdurende motief van het water kan daardoor soms eerder als een literaire constructie dan als een vanzelfsprekend onderdeel van het verhaal aanvoelen. Ook Eloïses innerlijke beweging blijft af en toe wat schetsmatig, waardoor haar drastische beslissing niet altijd dezelfde emotionele overtuigingskracht heeft.

Daar staat tegenover dat Van Pelt goed aanvoelt hoe een persoonlijke crisis ook iets algemeens kan blootleggen. Drift gaat niet alleen over een vrouw die haar gezin verlaat, maar over de spanning tussen vrijheid en verbondenheid. Hoeveel van ons leven wordt bepaald door keuzes die anderen voor ons hebben gemaakt? En hoeveel vrijheid blijft er over wanneer we zelf verantwoordelijkheid voor anderen dragen?

De titel krijgt daardoor meerdere betekenissen. Eloïse drijft weg van haar vertrouwde leven, maar weet niet precies waarheen. De Schelde blijft ondertussen stromen, onafhankelijk van haar beslissingen. In die combinatie van beweging en richtingloosheid vindt Van Pelt een treffend beeld voor haar personage. Drift is een compacte roman over de behoefte om aan een vastgelopen bestaan te ontsnappen, en over de vraag of je jezelf werkelijk kunt terugvinden door alles achter je te laten.