Een danser in de sneeuw

Een danser in de sneeuw is een postuum verschenen bundel essays en beschouwingen van Gaston Durnez. Het boek brengt teksten samen uit de laatste jaren van zijn lange schrijversleven, aangevuld met nooit eerder gepubliceerd werk. Durnez kijkt terug, maar blijft vooral kijken naar wat er om hem heen gebeurt.

Durnez schrijft over uiteenlopende onderwerpen: voorlopers en tijdgenoten, zijn ervaringen als journalist, het ouder worden, het Vlaamse land en de Vlaamse identiteit, maar ook over de boeken die hij leest en de gedachten die ze bij hem oproepen. Daardoor is de bundel geen strak opgebouwd essayboek, maar eerder een verzameling wandelingen door het geheugen en de belangstelling van een schrijver die tot op hoge leeftijd nieuwsgierig bleef.

Juist die nieuwsgierigheid is een van de aantrekkelijkste eigenschappen van het boek. Durnez heeft weinig behoefte om definitieve conclusies te trekken. Hij observeert, vergelijkt, herinnert zich en maakt ondertussen grappen. Ernst en humor staan voortdurend naast elkaar. De uitgever omschrijft de bundel terecht als soms geestig en soms ontroerend, maar vooral als een verzameling teksten waarin Durnez met openheid en warmte naar de wereld kijkt.

Ook de journalist in Durnez blijft herkenbaar. Hij schrijft helder en direct, maar heeft tegelijkertijd een groot gevoel voor taal. Zijn lange ervaring zorgt ervoor dat een ogenschijnlijk klein onderwerp gemakkelijk uitgroeit tot een beschouwing over geschiedenis, cultuur of het menselijk bestaan. Een recensent sprak daarom over een boek dat als een soort ‘zelfportret in stukken’ gelezen kan worden.

De titel Een danser in de sneeuw is mooi gekozen. Durnez lijkt zich bewust van het feit dat hij terugkijkt op een leven dat grotendeels voorbij is, maar hij weigert zich daardoor tot melancholie te beperken. Hij blijft bewegen, kijken en schrijven. Zelfs tegenover ouderdom en dood bewaart hij zijn humor en zijn belangstelling.

De bundel heeft daardoor ook een belangrijke historische waarde. Durnez behoorde tot een generatie journalisten die een groot deel van hun loopbaan doorbrachten in een heel andere Vlaamse perswereld. Zijn herinneringen aan collega’s, schrijvers en culturele figuren leggen iets vast van een journalistieke cultuur die grotendeels verdwenen is.

Niet iedere bijdrage is even sterk en de veelheid aan onderwerpen maakt dat het boek soms wat fragmentarisch aandoet. Maar dat past uiteindelijk bij de opzet. Een danser in de sneeuw wil geen afgerond betoog zijn. Het is vooral het spoor van een schrijver die bleef nadenken en schrijven zolang hij dat kon.