Een sterke man

Met Een sterke man uit 1994 begeeft Renate Dorrestein zich opnieuw op het terrein van het gotische verhaal. De Nederlandse beeldhouwster Barbara Vrijman krijgt de uitnodiging om zes weken te verblijven in Kerrimagannagh, een afgelegen Ierse kunstenaarswerkplaats. Wat aanvankelijk een bijzondere kans voor haar artistieke ontwikkeling lijkt, krijgt al snel een ongemakkelijke en dreigende lading.

Kerrimagannagh staat bekend om de bijzondere invloed die het verblijf er op kunstenaars zou hebben. De gasten zouden er een creatieve metamorfose ondergaan. Barbara begint echter te vermoeden dat achter die mooie voorstelling iets anders schuilgaat. Ze krijgt het gevoel dat de kunstenaars niet alleen naar Ierland zijn gehaald om kunst te maken, maar om hun identiteit op een veel ingrijpender manier prijs te geven.

De afgelegen ligging van Kerrimagannagh versterkt dat gevoel. Het is geen omgeving waar je gemakkelijk uit kunt ontsnappen. De geïsoleerde kunstenaarskolonie vormt zo een gesloten wereld waarin de normale verhoudingen steeds minder houvast bieden.

De titel Een sterke man krijgt binnen die context een interessante lading. De roman draait niet alleen om fysieke kracht, maar ook om macht en de invloed die bepaalde personen op anderen kunnen uitoefenen. Vooral de positie van Stephen O’Shaughnessy, de man die de kunstenaarskolonie leidt, speelt daarin een belangrijke rol. Hij beschikt over een sterke persoonlijkheid en heeft binnen Kerrimagannagh een positie waarmee hij anderen kan beïnvloeden.

Daarmee raakt de roman aan een thema dat vaker in Dorresteins werk terugkomt: de manier waarop machtsverhoudingen binnen een kleine, afgesloten gemeenschap kunnen ontstaan. Wanneer mensen langere tijd van de buitenwereld zijn afgesneden, kunnen bestaande verhoudingen sterker worden en krijgen persoonlijkheden een buitenproportionele invloed.

Tegelijkertijd blijft de kunstwereld niet slechts decor. De kunstenaars zijn naar Kerrimagannagh gekomen om zich creatief te ontwikkelen, maar juist hun kunstenaarschap wordt onderdeel van het experiment waaraan ze worden blootgesteld. De belofte van artistieke vernieuwing blijkt daardoor verbonden met het verlies van controle over de eigen identiteit.

Dat maakt Een sterke man tot meer dan een klassieke whodunit. Het mysterie van het dodelijke ongeluk vormt weliswaar de motor van het verhaal, maar Dorrestein onderzoekt wat er gebeurt wanneer mensen hun autonomie verliezen en wanneer bewondering voor een sterke persoonlijkheid omslaat in afhankelijkheid.

De gotische sfeer is daarbij wezenlijk. De afgelegen locatie, het gesloten huis, de vreemde gebeurtenissen en het gevoel dat de omgeving zelf bijna een eigen wil heeft, creëren een voortdurende onzekerheid.

Dorrestein combineert die duistere sfeer met haar belangstelling voor menselijke verhoudingen. De dreiging komt niet uitsluitend van buitenaf. Juist de mensen die samen in Kerrimagannagh verblijven, vormen een belangrijk deel van het gevaar. Een recensent van Dorresteins gotische werk merkt op dat in Een sterke man ieder personage in beginsel tot allerlei vormen van kwaad in staat blijkt.

Dat maakt de roman interessant voor lezers die Dorrestein vooral kennen van haar familieromans. Ook hier onderzoekt ze hoe mensen zich tot elkaar verhouden, maar ze plaatst die verhoudingen in een veel donkerder en meer uitgesproken gotisch kader.

Een sterke man is daarmee een roman waarin kunst, macht, identiteit en dreiging samenkomen. De afgelegen kunstenaarskolonie vormt een effectieve setting voor een verhaal waarin steeds minder duidelijk wordt wie te vertrouwen is. Dorrestein gebruikt het mysterie niet alleen om spanning op te bouwen, maar ook om de machtsverhoudingen tussen haar personages bloot te leggen.