Een winter vol verrassingen

Met Een winter vol verrassingen kiest Santa Montefiore voor een verhaal waarin verlies, eenzaamheid en onverwachte verbondenheid samenkomen. Centraal staat Jack Ebury, een oudere man die sinds de dood van zijn vrouw Marjorie steeds meer in zichzelf is gekeerd. Zijn hond Rusty en zijn dagelijkse bezoeken aan het Hot Bun Café van Betty vormen ongeveer de enige vaste punten in zijn leven.

Jack heeft zich neergelegd bij een leven waarin Kerstmis vooral iets is om alleen door te komen. Betty kijkt daar anders tegenaan. Zij runt het café, probeert Jack aan het lachen te krijgen en heeft ondertussen gevoelens voor hem ontwikkeld. Haar eigen leven heeft haar weinig reden gegeven om nog veel van de liefde te verwachten. Daardoor ontstaat tussen beide personages een stille spanning: Betty verlangt naar nabijheid, terwijl Jack zich juist lijkt te hebben afgesloten voor alles wat zijn zorgvuldig opgebouwde eenzaamheid kan verstoren.

Dan verschijnt Flora, Jacks kleindochter, opnieuw in zijn leven. Ze woont aan de andere kant van de wereld en heeft tot dan toe nauwelijks een band met haar grootvader gehad. Wanneer ze zichzelf uitnodigt om Kerstmis bij hem door te brengen, wordt Jack gedwongen zijn vaste patronen te doorbreken. Wat hij als een rustige en voorspelbare kerst had gepland, verandert daardoor in een periode waarin oude afstand en nieuwe mogelijkheden tegenover elkaar komen te staan.

Het aantrekkelijke van het verhaal is dat Montefiore haar personages niet laat beginnen vanuit een romantisch ideaalbeeld. Jack is geen vanzelfsprekend charmante oudere man die klaarstaat voor een nieuwe liefde. Hij is verbitterd door het verlies van zijn vrouw en heeft zich aangepast aan zijn eenzaamheid. Betty heeft op haar beurt al geleerd haar verwachtingen te temperen. Juist daardoor krijgt hun mogelijke toenadering iets menselijks: voor beide personages betekent liefde niet simpelweg opnieuw verliefd worden, maar ook het risico nemen om zich opnieuw open te stellen.

De kerstperiode versterkt die thematiek. Kerstmis wordt vaak voorgesteld als een vanzelfsprekend feest van familie en samenzijn, maar voor mensen die iemand verloren hebben of alleen zijn, kan die periode juist pijnlijk confronterend zijn. Montefiore gebruikt dat contrast als achtergrond voor een verhaal over mensen die ieder op hun eigen manier proberen om met gemis om te gaan.

Tegelijkertijd is Een winter vol verrassingen duidelijk geschreven als een warm en toegankelijk feelgoodverhaal. De personages, het café, de hond en de kerstsetting vormen samen een vertrouwde omgeving waarin de lezer kan verwachten dat de sombere uitgangssituatie geleidelijk zal veranderen. Dat maakt de roman weinig verrassend in zijn basisstructuur, maar die voorspelbaarheid is binnen dit genre eerder een bewuste keuze dan een tekortkoming.

Daar ligt ook de voornaamste kritische kanttekening. De ingrediënten zijn vertrouwd: een eenzame oudere man, een vrouw die naar liefde verlangt, een verloren familieband, een trouwe hond en Kerstmis als moment waarop mensen elkaar opnieuw vinden. Wie op zoek is naar een roman die het kerstgenre doorbreekt, zal hier waarschijnlijk weinig onverwachts aantreffen. Montefiore mikt duidelijk eerder op warmte, emotie en herkenbaarheid dan op literaire complexiteit.

Dat neemt niet weg dat juist de korte omvang van het boek goed bij het verhaal past. Met 128 pagina’s wordt het uitgangspunt compact gehouden en hoeft de ontwikkeling van de personages niet uit te groeien tot een omvangrijke familiesaga.