Er is niks

Wanneer artsen na onderzoeken, scans en consultaties telkens opnieuw besluiten dat zij niets vinden, betekent dat niet noodzakelijk dat er niets aan de hand is. Die pijnlijke vaststelling vormt het uitgangspunt van Er is niks, het persoonlijke non-fictieboek waarin Elisabeth Lucie Baeten terugblikt op een zoektocht die bijna twee decennia van haar leven in beslag nam.

De klachten beginnen al tijdens haar tienerjaren. Wat aanvankelijk lijkt op een tijdelijk gezondheidsprobleem groeit uit tot een dagelijkse realiteit van pijn, onzekerheid en medische onderzoeken. Specialisten volgen elkaar op, diagnoses worden overwogen en weer verworpen, maar een bevredigend antwoord blijft uit. Ondertussen moet de auteur verder leven met klachten die haar functioneren beperken, terwijl de buitenwereld steeds opnieuw suggereert dat er niets gevonden wordt.

De grote kracht van dit boek ligt in de manier waarop Baeten die ervaring tastbaar maakt. Ze schrijft niet alleen over pijn, maar vooral over de gevolgen van het ontbreken van een verklaring. Hoe langer de zoektocht duurt, hoe moeilijker het wordt om op het eigen lichaam te vertrouwen. Wanneer onderzoeken niets opleveren, sluipt onvermijdelijk de twijfel binnen. Niet alleen bij artsen en omgeving, maar ook bij de patiënt zelf.

Daarmee raakt Er is niks aan een onderwerp dat veel verder reikt dan het persoonlijke verhaal van de auteur. Het boek gaat over de behoefte van mensen om hun ervaringen te begrijpen. Een diagnose biedt immers meer dan medische informatie. Ze geeft structuur aan een verhaal. Ze maakt het mogelijk om klachten een plaats te geven. Zonder die houvast ontstaat een vorm van onzekerheid die minstens even zwaar kan wegen als de lichamelijke symptomen zelf.

Baeten schrijft daarover met een opvallende combinatie van eerlijkheid en zelfrelativering. Haar stijl is helder, toegankelijk en vaak geestig, zelfs wanneer de inhoud confronterend wordt. Ze vermijdt slachtofferschap en kiest niet voor een afrekening met individuele artsen of instellingen. In plaats daarvan probeert ze inzichtelijk te maken hoe een systeem soms tekortschiet wanneer klachten niet netjes binnen één vakgebied passen.

Interessant is ook hoe het boek de complexe relatie tussen lichaam en geest benadert. Baeten erkent dat chronische pijn psychologische gevolgen heeft, zonder daarom te suggereren dat die pijn “tussen de oren” zit. Juist die nuance maakt haar verhaal overtuigend. Ze toont hoe lichamelijke en mentale processen elkaar beïnvloeden zonder de werkelijkheid van de klachten te ontkennen.

Toch kent het boek ook een beperking. Wie hoopt op een diepgravende analyse van de medische wereld of een bredere maatschappelijke studie over chronische aandoeningen, zal merken dat Baeten bewust dicht bij haar eigen ervaringen blijft. Dat maakt het verhaal persoonlijk en herkenbaar, maar zorgt er soms ook voor dat de blik minder ver reikt dan het onderwerp eigenlijk toelaat. Op bepaalde momenten had een iets bredere context het boek nog meer gewicht kunnen geven.

Die kritische kanttekening doet echter weinig af aan de impact van het geheel. Er is niks overtuigt juist omdat het geen theoretisch betoog is, maar een menselijk verhaal. Baeten beschrijft wat het betekent om jarenlang te leven met vragen waarop niemand een antwoord heeft. Ze schrijft over onderzoeken, diagnoses en behandelingen, maar uiteindelijk vooral over veerkracht.

Het resultaat is een toegankelijk en oprecht boek dat een vaak onzichtbare werkelijkheid zichtbaar maakt. Niet iedereen zal zich herkennen in de medische details, maar vrijwel iedere lezer zal iets herkennen van de behoefte aan zekerheid, erkenning en begrip.

Met Er is niks bewijst Elisabeth Lucie Baeten dat persoonlijke non-fictie meer kan zijn dan een verslag van individuele ervaringen. Het is een boek over pijn, maar evenzeer over twijfel, hoop en de menselijke drang om betekenis te vinden wanneer antwoorden uitblijven.