Feesten als wilde beesten

Dolf Ruesinks Feesten als wilde beesten is geen traditionele bandbiografie, maar een rijk geïllustreerde cultuurgeschiedenis van vijftig jaar Normaal, bekeken vanuit de mensen die de Achterhoekse rockband groot hebben gemaakt: de høkers, ofwel de anhangers. De muziek vormt weliswaar het vertrekpunt, maar het boek gaat vooral over wat er rondom de optredens ontstond. Normaal werd niet alleen beluisterd, maar beleefd als een manier van leven, met eigen rituelen, kleding, taal en omgangsvormen.

Ruesink ordent het materiaal op een overzichtelijke manier. Naast een chronologisch overzicht van de periode 1975–2025 behandelt hij de twaalf Nederlandse provincies afzonderlijk en laat hij zien hoe de band zich door het land verspreidde. Ook optredens over de grens, de discografie en een vrijwel complete lijst van concerten krijgen een plaats. Daardoor is het boek niet alleen een fotoboek, maar ook een documentair naslagwerk waarin de omvang van Normaal als cultureel fenomeen zichtbaar wordt.

De interessantste passages zijn die waarin Ruesink duidelijk maakt dat de populariteit van Normaal niet uitsluitend uit de muziek valt te verklaren. Vooral in plattelandsgebieden waar men zich weinig vertegenwoordigd voelde door de Randstad en de landelijke politiek, bood de band een vorm van herkenning en zelfvertrouwen. Het dialect was daarbij geen bijkomstigheid, maar een essentieel onderdeel van de identiteit. De concerten functioneerden als ontmoetingsplaatsen waar regionale trots, collectieve uitbundigheid en verzet tegen keurige omgangsvormen samenkwamen.

De beschrijving van de feestcultuur is tegelijk het sterkste en het meest eenzijdige aspect van het boek. Biergooien, moddergevechten, varkensraces, kledingstukken die het podium op vliegen, vervoer per trekker of veewagen en andere uitbundige gebruiken maken duidelijk hoe ver de aanhang bereid was te gaan. Ruesink registreert dit alles met kennis van zaken en zonder neerbuigende blik. Toch blijft de analyse van de maatschappelijke betekenis soms beperkt: de lezer krijgt vooral veel voorbeelden en beelden, maar minder verdieping in de vraag waarom deze rituelen zo lang standhouden en hoe de verhouding tussen band, commercie, streekidentiteit en nostalgie zich heeft ontwikkeld.

Dat is echter ook een gevolg van de gekozen vorm. Feesten als wilde beesten wil geen afstandelijke sociologische studie zijn. Het is in de eerste plaats een bewaarexemplaar, samengesteld uit foto’s, verhalen, affiches, overzichten en herinneringen. De overvloed is een bewuste keuze: het boek wil de geschiedenis niet reduceren tot enkele bekende hoogtepunten, maar juist de enorme hoeveelheid optredens en de duizenden lokale gebeurtenissen zichtbaar maken. Soms leidt dat tot herhaling en een zekere opsommende indruk, maar die documentair-encyclopedische aanpak past bij het onderwerp.

Ruesink schrijft bovendien vanuit een uitzonderlijk langdurige betrokkenheid. Sinds 1975 volgt hij Normaal en kent hij zowel de band als de aanhang van binnenuit. Dat levert een grote hoeveelheid materiaal en een vanzelfsprekende vertrouwdheid met de gebruiken op, maar betekent ook dat het boek nauwelijks kritisch afstand neemt van zijn onderwerp. De bewondering overheerst. Voor de lezer die een ontmythologiserende geschiedenis zoekt, biedt het boek daardoor weinig; voor wie wil begrijpen hoe Normaal uitgroeide tot een generatieoverschrijdend fenomeen, is die betrokken blik juist een belangrijke kwaliteit.

Feesten als wilde beesten is hiermee een monument voor de anhangers. Het laat zien dat Normaal meer was dan een succesvolle boerenrockband: de groep gaf een streektaal een podium, maakte van plattelandsidentiteit iets om trots op te zijn en schiep een gemeenschap die zich over generaties heen bleef vernieuwen. Als kritische muziekgeschiedenis is het boek niet altijd diepgravend, maar als visueel en documentair portret van een uniek Nederlands muziekfenomeen is het omvangrijk, overtuigend en waardevol.