Hoe staat het met de liefde?

Thomas Rap 2012 368 pagina's 9789400402416 Paperback

Maria Hinckelbein is dertig en runt De Beste Baarnsche Boekhandel. Terwijl veel van haar vriendinnen inmiddels een man, kinderen en een huiselijk leven hebben, lijkt Maria vooral vast te zitten in haar eigen bestaan. Na een mislukte studie neuropsychologie heeft ze met geld van haar moeder de boekhandel overgenomen. Wanneer ze op een decemberavond de schrijver Allard Wiggel ontmoet, komt haar rustige bestaan plotseling in beweging. Wat begint als een affaire blijkt echter minder eenvoudig dan een romantische escapade.

Die verandering in Maria’s leven sluit goed aan bij de manier waarop Bert Natter in Hoe staat het met de liefde? haar als hoofdpersoon neerzet. Hij geeft haar een scherpe en vaak ironische vertelstem. Ze heeft snel een oordeel over de mensen om haar heen, maar is veel minder zeker wanneer het over haar eigen gevoelens gaat. Ze kan egocentrisch en onzeker zijn en maakt niet altijd de juiste keuzes. Daardoor ontstaat een personage dat niet voortdurend sympathiek hoeft te zijn om de aandacht vast te houden.

Dat gebrek aan zekerheid speelt ook een rol in haar verhouding met Allard Wiggel. De beroemde schrijver brengt Maria in een wereld die haar aantrekt en tegelijk vreemd blijft. Haar vriendin Welmoed volgt de ontwikkeling met belangstelling, terwijl Maria zelf niet goed weet wat ze met de verhouding aan moet. De relatie draait minder om romantische verbondenheid dan om verlangen, nieuwsgierigheid en lichamelijke aantrekkingskracht. Daarmee geeft Natter de titel een ironische lading: Maria zoekt niet alleen naar liefde, maar tast af wat ze daar eigenlijk onder verstaat.

Wat Maria moeilijk onder woorden kan brengen, krijgt meer achtergrond door de geschiedenis met haar jongere zus Lisa. De omstandigheden rond Lisa’s overlijden worden slechts geleidelijk onthuld en werpen steeds meer licht op Maria’s terughoudendheid tegenover anderen. Het verlies heeft doorgewerkt in haar manier van kijken, reageren en omgaan met nabijheid. Natter maakt zo duidelijk dat Maria’s huidige gedrag niet losstaat van wat ze eerder heeft meegemaakt.

Tegen die persoonlijke achtergrond krijgt het verhaal ook een onverwachte spanningslaag. Maria treft Jason Lowie gewond en bloedend aan in een fietstunneltje en loopt aanvankelijk door. Later krijgt zijn aanwezigheid een grotere betekenis. Een pistool in een magnetron en andere merkwaardige gebeurtenissen geven het verhaal een speels misdaadmotief. Deze passages brengen beweging in de roman, al zijn sommige wendingen nadrukkelijker geconstrueerd dan de meer psychologische scènes.

Dezelfde speelsheid komt op een andere manier terug in de literaire wereld waarin Maria terechtkomt. De verfilming van Wiggels bestseller, signeersessies en de omgang van televisie met schrijvers leveren materiaal voor satire. Daarnaast verwijst Natter veelvuldig naar andere schrijvers en werken. Het principe van Tsjechov wordt zelfs onderdeel van het verhaal: een vroeg geïntroduceerd pistool schept verwachtingen over wat later zal gebeuren. Zo maakt Natter niet alleen de literaire wereld tot onderwerp, maar speelt hij ook met de conventies van het vertellen zelf.

Dezelfde speelsheid komt op een andere manier terug in de literaire wereld waarin Maria terechtkomt.

Die literaire ironie sluit aan bij de humor die de roman voortdurend bijeenhoudt. Maria’s droge observaties en Natter’s gevoel voor absurde situaties geven lucht aan scènes waarin verdriet, ongemak of relationele verwarring centraal staan. Vooral de dialogen profiteren daarvan. De humor voorkomt dat de roman zwaar wordt, terwijl ze tegelijk laat zien hoe Maria gebeurtenissen benadert: eerst analyseren en becommentariëren, pas daarna voelen.

Die verschillende registers maken het boek levendig, maar vormen ook de voornaamste zwakke plek. Liefde, familie, verlies, misdaad en literatuursatire worden naast elkaar ontwikkeld, waardoor het verhaal geregeld van toon en richting verandert. Niet elke verhaallijn krijgt daardoor dezelfde overtuigingskracht. Vooral de thrillerachtige passages lijken soms meer gericht op het vasthouden van de spanning dan op het verdiepen van Maria’s karakter.

De sterkste samenhang ontstaat uiteindelijk wanneer die verschillende gebeurtenissen terugkeren naar Maria zelf. Haar contacten met Allard, Welmoed en Jason laten verschillende vormen van nabijheid zien en confronteren haar met verwachtingen die ze zelf moeilijk kan benoemen. Gaandeweg wordt duidelijk dat haar problemen niet eenvoudig kunnen worden opgelost door een nieuwe relatie. Ze moet vooral onder ogen zien wat haar ervan weerhoudt zich werkelijk aan anderen toe te vertrouwen.

Hoe staat het met de liefde? is een roman waarin Bert Natter verschillende genres en registers met elkaar verbindt. De ironische vertelstem, de humor en het literaire spel geven het boek een herkenbare stijl, terwijl de thrillerlijn voor beweging zorgt. De compositie is niet overal even hecht, maar Maria’s ontwikkeling geeft het verhaal uiteindelijk zijn richting. De titel blijkt daardoor minder een romantische vraag dan een vraag naar de mogelijkheid om, ondanks wat er eerder is gebeurd, een ander werkelijk dichtbij te laten komen.

aan het einde van de oorlog bert natterremington bert natterzonderhond bert natter

Een kleine selectie van Librar. elk weekend in uw mailbox?

VLIJM

Mannelijke schrijvers en de vrouw die nooit de hunne werd

Julian Barnes schrijft in Flaubert’s Parrot over de aanbidding van de vijftienjarige Flaubert voor de 26-jarige Elisa Schlesinger.

Scroll naar boven
Librar
Privacyoverzicht

Deze site maakt gebruik van cookies, zodat wij je de best mogelijke gebruikerservaring kunnen bieden. Cookie-informatie wordt opgeslagen in je browser en voert functies uit zoals het herkennen wanneer je terugkeert naar onze site en helpt ons team om te begrijpen welke delen van de site je het meest interessant en nuttig vindt.