Ik ben Emma

Emma heeft geen plannen om verliefd te worden. Ze beschikt over voldoende geld, woont comfortabel en voelt weinig behoefte om haar leven af te stemmen op de verwachtingen van anderen. Terwijl vrienden, familieleden en kennissen zich bezighouden met relaties, carrières en toekomstplannen, kijkt zij liever toe dan deel te nemen. Toch weerhoudt dat haar er niet van zich intensief te bemoeien met het leven van anderen.

Met Ik ben Emma grijpt Kristien Hemmerechts terug naar Emma van Jane Austen, een van de bekendste romans uit de Engelse literatuur. Net als haar beroemde voorgangster creëert ze een wereld waarin sociale verhoudingen, familiebanden en menselijke misverstanden centraal staan. Maar waar de oorspronkelijke roman draaide rond klasse en huwelijk, verplaatst Hemmerechts het verhaal naar een hedendaagse samenleving waarin andere spanningen de toon bepalen.

Het resultaat is een luchtige maar tegelijk verrassend scherpe roman. Onder het oppervlak van gesprekken, etentjes en sociale bijeenkomsten sluimeren vragen over afkomst, identiteit en vooroordelen. Vooral de manier waarop de auteur racisme en maatschappelijke uitsluiting verwerkt, geeft het verhaal een actuele lading. Personages spreken zich uit, soms subtiel, soms ongegeneerd, waardoor zichtbaar wordt hoe diep bepaalde denkbeelden in het dagelijkse leven verankerd zitten.

Een van de grootste kwaliteiten van het boek is de levendige dialoog. Hemmerechts heeft een scherp oor voor de manier waarop mensen praten, zich verdedigen en zichzelf verraden. Veel scènes ontlenen hun kracht aan wat tussen de regels blijft hangen. Achter schijnbaar onschuldige opmerkingen gaan vaak spanningen en machtsverhoudingen schuil.

Daarnaast bevat de roman een brede waaier aan hedendaagse thema’s. Van sociale media en migratie tot klimaatverandering en maatschappelijke polarisatie: verschillende onderwerpen passeren de revue zonder dat het boek verandert in een politiek pamflet. De auteur gebruikt haar personages om uiteenlopende standpunten zichtbaar te maken en laat de lezer daar zelf zijn conclusies uit trekken.

Toch kent de roman ook enkele zwakkere punten. Door de vele personages en onderlinge relaties duurt het even voordat alle verhaallijnen hun plaats vinden. Sommige nevenfiguren krijgen bovendien meer reliëf dan Emma zelf, die opvallend afstandelijk blijft. Dat lijkt deels een bewuste keuze, maar maakt het soms moeilijk om echt betrokken te raken bij haar persoonlijke ontwikkeling.

Ook de trouw aan het oorspronkelijke model werkt niet altijd in het voordeel van het boek. Bepaalde situaties voelen in een hedendaagse context minder vanzelfsprekend aan dan in de wereld waarin het oorspronkelijke verhaal ontstond. Daardoor ontstaan af en toe momenten waarop de constructie zichtbaar wordt achter de roman.

Wat overeind blijft, is Hemmerechts’ talent om maatschappelijke observaties te verweven met een onderhoudend verhaal. Achter de schijnbaar lichte toon schuilt een boek dat vragen stelt over de manier waarop mensen elkaar beoordelen, indelen en begrijpen. De sociale komedie blijkt gaandeweg een spiegel van de hedendaagse samenleving.

Ik ben Emma is een intelligente en vlot leesbare roman die klassieke literatuur gebruikt als vertrekpunt voor actuele vragen. Niet elk onderdeel overtuigt even sterk, maar Hemmerechts slaagt erin een vertrouwd verhaal nieuw leven in te blazen en het te vullen met thema’s die vandaag meer dan ooit relevant zijn.