Juice

Met Juice richt Heleen van Royen haar aandacht op een verschijnsel dat inmiddels een vaste plaats heeft gekregen in de populaire cultuur: de online roddelindustrie waarin het privéleven van bekende mensen publiek bezit lijkt te worden. De roman verscheen in 2023 en draait om Claire Jansen, een 44-jarige artiestenmanager die haar cliënten als familie beschouwt. Wanneer een van haar jonge talenten het doelwit wordt van een juicekanaal, besluit Claire zelf in actie te komen.

Claire is een interessant uitgangspunt voor het verhaal. Ze bevindt zich midden in de wereld van beroemdheden, maar staat er tegelijk beschermend tegenover. Haar betrokkenheid bij haar artiesten gaat verder dan een zakelijke relatie. Wanneer de reputatie van een van hen wordt bedreigd, voelt zij zich persoonlijk verantwoordelijk. Haar plan om het juicekanaal een halt toe te roepen lijkt aanvankelijk slim, maar brengt haar juist steeds verder het schimmige wereldje van de roddelindustrie binnen.

Van Royen gebruikt die situatie om de merkwaardige logica van de huidige celebritycultuur bloot te leggen. Een gerucht hoeft niet waar te zijn om gevolgen te hebben. Het feit dat iets wordt gepubliceerd, gedeeld en besproken, kan al voldoende zijn om iemand te beschadigen. Daarmee gaat Juice niet alleen over de makers van roddelcontent, maar ook over het publiek dat deze content consumeert en daarmee in stand houdt.

De roman is daarbij opvallend actueel. De grens tussen journalistiek, entertainment en online roddel is steeds minder duidelijk. Een juicekanaal kan een verhaal lanceren waarna andere media het overnemen, waardoor een onbevestigd bericht alsnog de status van nieuws krijgt. Van Royen laat zien hoe snel een privékwestie op die manier kan uitgroeien tot een publieke affaire.

Tegelijkertijd neemt ze het onderwerp niet uitsluitend zwaar op. Humor is een belangrijk onderdeel van de roman. Van Royen heeft oog voor de absurditeit van een wereld waarin mensen voortdurend bezig zijn met imago, volgers, bekendheid en de vraag wat anderen over hen denken. Die humor voorkomt dat Juice verandert in een moralistisch betoog over sociale media.

Daarbij blijft de roman duidelijk een van Royen-boek. Seksualiteit, relaties en lichamelijkheid krijgen een prominente plaats. Dat zal voor sommige lezers bijdragen aan de herkenbare stijl van de auteur, terwijl anderen de expliciete passages minder relevant kunnen vinden voor het centrale verhaal. Ook de combinatie van humor, drama en spanning is kenmerkend voor haar werk.

Naarmate het verhaal vordert, verschuift het accent steeds meer van de satire op de juicecultuur naar spanning. De gebeurtenissen rond Claire en haar plan krijgen een donkerder karakter. Verschillende lezers merkten juist die ontwikkeling op: het boek begint als een roman over de hedendaagse roddelcultuur, maar krijgt gaandeweg trekken van een thriller.

Dat werkt goed, omdat het onderwerp zelf al iets dreigends heeft. Wie voortdurend wordt gevolgd, gefotografeerd en besproken, kan zijn privacy nauwelijks nog beschermen. Van Royen maakt van die kwetsbaarheid een motor voor het verhaal. De vraag is niet alleen wat de juicekanalen over iemand kunnen onthullen, maar ook wat mensen bereid zijn te doen om zichzelf of anderen te beschermen.

Een van de sterkere kanten van Juice is dat van Royen het probleem niet beperkt tot de juicekanalen zelf. Ook de mensen die de berichten gretig volgen, doorsturen en verder verspreiden spelen een rol. De roddelindustrie bestaat uiteindelijk bij de gratie van een publiek dat nieuwsgierig is naar het privéleven van anderen.

Daarmee raakt de roman aan een ongemakkelijke vraag: waarom vinden we het eigenlijk zo interessant om te weten wat er achter de schermen bij bekende mensen gebeurt? Het boek geeft daar geen zwaar theoretisch antwoord op, maar laat de mechanismen vooral via de personages en de gebeurtenissen zien.

De stijl is vlot en toegankelijk. Korte scènes en veel dialogen zorgen ervoor dat het verhaal snel vooruitgaat. Dat maakt Juice minder een uitgesproken literaire roman dan een actuele publieksroman waarin satire, drama en spanning elkaar afwisselen. Sommige lezers zullen de oppervlakkigheid van bepaalde personages of de soms nadrukkelijke seksuele elementen als een zwakte ervaren; anderen zullen juist de directe toon en het tempo waarderen. De reacties van lezers lopen dan ook behoorlijk uiteen.

De kracht van het boek ligt uiteindelijk vooral in de herkenbaarheid van het onderwerp. Van Royen weet een actueel fenomeen om te zetten in een verhaal dat tegelijk vermakelijk en ongemakkelijk is. De wereld van juicekanalen wordt niet alleen belachelijk gemaakt, maar ook als een systeem getoond waarin reputatie, geld, macht en nieuwsgierigheid voortdurend met elkaar botsen.

Juice is daarmee een onderhoudende roman over een zeer eigentijds onderwerp. Het boek heeft niet overal dezelfde literaire diepgang, maar van Royen weet de tijdgeest goed te treffen. Vooral de combinatie van humor en spanning werkt overtuigend. De roman laat bovendien zien dat roddel allang niet meer vrijblijvend is: achter ieder bericht zit een echt persoon wiens leven door publieke nieuwsgierigheid ingrijpend kan veranderen.