Wat gebeurt er wanneer een samenleving liever wegkijkt dan onder ogen ziet wat er werkelijk aan de hand is? In KliFi schetst Adriaan van Dis een toekomstige Republiek Nederland waarin klimaatverandering niet langer een abstract probleem is, maar het dagelijks leven ingrijpend heeft veranderd. De Oranjes zijn verjaagd, een zware orkaan heeft grote schade aangericht en een president die uitblinkt in ontkenning weet het vertrouwen van een groot deel van de bevolking te behouden.
In het centrum van het verhaal staat Jákob Hemmelbahn, zoon van Hongaarse vluchtelingen. Hij kijkt met verbazing naar de gelatenheid van zijn landgenoten. Terwijl de slachtoffers van een lokale overstroming nauwelijks een stem krijgen, weigert Jákob zich bij de situatie neer te leggen. Hij schrijft een pamflet en probeert daarmee aandacht te vragen voor wat er werkelijk gebeurt. Zijn verzet maakt hem tot een buitenstaander in een samenleving die vooral behoefte lijkt te hebben aan rust en geruststelling.
Van Dis kiest voor een toekomst die tegelijk herkenbaar en vervreemdend is. Nederland is veranderd, maar veel van de menselijke mechanismen zijn hetzelfde gebleven. Mensen passen zich aan, maken excuses voor wat eigenlijk niet te verdedigen valt en houden zich vast aan verhalen die comfortabeler zijn dan de werkelijkheid. Daarmee gaat KliFi niet uitsluitend over klimaatverandering. Het boek gaat minstens zo sterk over menselijke zelfmisleiding.
Juist de combinatie van ernst en humor maakt de roman interessant. Van Dis presenteert zijn dystopische toekomst niet als een loodzwaar toekomstscenario, maar als een bitter vrolijke wereld waarin het absurde voortdurend naast het verontrustende staat. De titel KliFi verwijst naar klimaatfictie, maar de roman gebruikt het genre vooral om het heden een spiegel voor te houden.
Jákob is daarbij geen klassieke held. Hij is eerder iemand die zich niet goed kan neerleggen bij de regels van zijn omgeving. Zijn verzet komt voort uit betrokkenheid, maar maakt hem tegelijkertijd lastig voor de mensen om hem heen. Dat levert een interessante spanning op: wie weigert mee te doen aan het collectieve zwijgen, dreigt zelf het probleem te worden.
Ook de vriendschappen in het boek zijn belangrijk. Van Dis laat zien hoe moeilijk het kan zijn om verbonden te blijven wanneer mensen verschillend naar de werkelijkheid kijken. Politieke overtuigingen en maatschappelijke veranderingen komen daardoor niet alleen terecht in het publieke debat, maar ook in persoonlijke relaties.
Van Dis laat zien hoe moeilijk het kan zijn om verbonden te blijven wanneer mensen verschillend naar de werkelijkheid kijken.
De politieke satire is soms nadrukkelijk aanwezig. Van Dis richt zijn pijlen op populisme, ontkenning en de behoefte van politici om slecht nieuws vooral niet te laten doordringen. Toch wordt KliFi nergens simpelweg een pamflet. Daarvoor is de roman te speels en zijn de personages te menselijk. Van Dis is vooral geïnteresseerd in de vraag waarom mensen zich aanpassen, zelfs wanneer de werkelijkheid daar steeds minder aanleiding toe geeft.
De stijl is bovendien een van de sterkste kanten van het boek. Van Dis schrijft lichtvoetig, associatief en met veel gevoel voor taal. Hij kan een ernstige observatie afwisselen met een geestige formulering, waardoor de roman voortdurend tussen satire en melancholie beweegt. Ook in de reacties op het boek werd juist die combinatie van lichtheid, scherpte en maatschappijkritiek benadrukt.
Toch vraagt KliFi iets van de lezer. Wie een strak opgebouwde dystopische thriller verwacht, zal merken dat van Dis andere ambities heeft. De roman draait minder om spectaculaire gebeurtenissen dan om ideeën, observaties en de manier waarop mensen reageren op een veranderende wereld. De toekomst is vooral een middel om naar het heden te kijken.
KliFi een roman over ontkenning. Niet alleen over het ontkennen van klimaatverandering, maar ook over de menselijke neiging om onaangename werkelijkheden zo lang mogelijk buiten de deur te houden. Van Dis laat zien hoe gemakkelijk een samenleving zich kan aanpassen aan het onaanvaardbare, zolang iedereen maar doet alsof het normaal is.
Kunnen we praten
Gastvrijheid
Céline
Al onze gisterens
Zoutwater
De kassa rinkelt
Barakstad
De voorlezer
De kreeftenvrouwen
Marten Toonder – Biografie
Dagboek van een cipier
Een kleine selectie van Librar. elk weekend in uw mailbox?
Als alles bijzonder is, is niets nog bijzonder
Sterf, slet!
Het raadsel van de anderen
Nooit meer slapen
Oorsprong
Monte di Neve
Het mysterie van de dode kardinalen
De toekomst is terug
Zomer te Ter-Muren
Pekel
De Metsiers
Wees onzichtbaar












































