Korea, de vergeten oorlog

De Koreaanse Oorlog is in België opvallend weinig aanwezig in het collectieve geheugen. Toch trokken tussen 1950 en 1953 maar liefst 3.587 Belgische vrijwilligers naar Korea om aan de zijde van Zuid-Korea te vechten. Johan De Ryck brengt hun verhaal opnieuw onder de aandacht in Korea, de vergeten oorlog.

De oorlog begon in juni 1950, toen Noord-Korea Zuid-Korea binnenviel. De Verenigde Naties besloten militaire steun te verlenen aan het zuiden. België hield het reguliere leger officieel buiten het conflict, maar liet vrijwilligers vertrekken. Zij werden samengebracht in het Belgisch-Luxemburgs Koreaans Bataljon, dat uiteindelijk aan de gevechten deelnam.

De Belgische betrokkenheid was allesbehalve symbolisch. Volgens de uitgeversinformatie sneuvelden 107 Belgische militairen en raakten bijna 400 anderen ernstig gewond of blijvend verminkt. Toch is de oorlog vandaag veel minder bekend dan de twee wereldoorlogen. Precies dat contrast vormt het vertrekpunt van De Rycks boek.

De auteur heeft als classicus en voormalig VRT-journalist een achtergrond die goed aansluit bij een boek als dit. Hij schrijft niet uitsluitend over de militaire gebeurtenissen, maar probeert ook duidelijk te maken waarom jonge Belgische mannen bereid waren naar de andere kant van de wereld te vertrekken voor een oorlog die voor de meeste Belgen nauwelijks een persoonlijke betekenis had.

Daarmee raakt het boek aan een interessant stuk Belgische naoorlogse geschiedenis. De Koreaanse Oorlog was immers een van de eerste grote conflicten van de Koude Oorlog. Wat zich op het Koreaanse schiereiland afspeelde, was niet alleen een burgeroorlog tussen Noord en Zuid, maar ook een confrontatie waarin de tegenstelling tussen het communistische en het westerse blok zichtbaar werd. De Belgische vrijwilligers kwamen daardoor terecht in een internationaal conflict waarvan de gevolgen nog altijd zichtbaar zijn: Noord- en Zuid-Korea bestaan vandaag nog steeds als twee afzonderlijke staten.

Een sterk aspect van het boek is dat De Ryck een vergeten groep opnieuw een plaats geeft in de Belgische geschiedenis. De cijfers zijn indrukwekkend, maar achter die cijfers zitten jonge mannen die hun vertrouwde omgeving verlieten, maandenlang in een vreemd land verbleven en geconfronteerd werden met een oorlog die bijzonder zwaar was. Het verhaal krijgt daardoor een menselijke dimensie naast de geopolitieke geschiedenis.

De beperkte omvang van het boek — 192 pagina’s — suggereert tegelijk dat De Ryck geen uitvoerige militaire geschiedenis heeft willen schrijven. Het boek lijkt vooral bedoeld als een toegankelijke reconstructie van de Belgische aanwezigheid in Korea en als een poging om een vrijwel verdwenen hoofdstuk uit de Belgische geschiedenis opnieuw zichtbaar te maken.

Korea, de vergeten oorlog heeft daarmee een duidelijke verdienste: het vestigt de aandacht op een oorlog die in België nauwelijks nog wordt herinnerd, terwijl de menselijke tol aanzienlijk was. De Ryck laat zien dat geschiedenis niet alleen bestaat uit de conflicten waar iedereen zich nog een naam en een datum van herinnert. Soms verdwijnen hele generaties en hun ervaringen uit het publieke geheugen.

Het boek is daarmee niet alleen een geschiedenis van de Koreaanse Oorlog, maar ook van de manier waarop België zich na de Tweede Wereldoorlog tot de nieuwe wereldorde verhield. Juist die combinatie maakt Korea, de vergeten oorlog interessant voor lezers die meer willen begrijpen van de vroege Koude Oorlog én van een weinig bekend hoofdstuk uit de Belgische militaire geschiedenis.