Lang leve Amerika

Kosmos 2026 248 pagina's 9789043945967 Paperback

Amerika is een land dat tegelijk bewondering en verbazing oproept. Het staat voor vrijheid en ondernemerschap, maar ook voor scherpe tegenstellingen, politieke conflicten en hardnekkige ongelijkheid. In Lang leve Amerika probeert Amerikakenner Raymond Mens te begrijpen wat er, 250 jaar na de onafhankelijkheidsverklaring, nog overblijft van het Amerikaanse ideaal. Hij doet dat niet als afstandelijke historicus, maar als iemand die het land jarenlang bestudeerde, bezocht en erover vertelde in boeken, podcasts, theater en televisie. Het resultaat is dan ook eerder een persoonlijke rondreis door Amerika dan een systematische geschiedenis van de Verenigde Staten.

Mens kiest voor een brede aanpak. Hij schrijft over de vijftig staten en hun opvallend grote vrijheid om eigen wetten en beleid te bepalen, maar ook over immigratie, burgerrechten, vrijheid van meningsuiting, countrymuziek, pioniers en de Amerikaanse democratie. Die onderwerpen lijken op het eerste gezicht weinig met elkaar te maken te hebben, maar samen proberen ze iets van de Amerikaanse mentaliteit bloot te leggen. Vooral de verschillen tussen staten zijn interessant. Amerika is geen monolithisch land, maar een federatie waarin grote culturele en politieke tegenstellingen naast elkaar kunnen bestaan.

De sterkste kwaliteit van Mens is zijn talent om van ingewikkelde Amerikaanse ontwikkelingen een toegankelijk verhaal te maken. Dat is precies zijn kracht in televisie en podcast, en die aanpak werkt ook in boekvorm. Geschiedenis wordt vaak verteld via concrete plaatsen, personen en opmerkelijke voorvallen. Daardoor leest het boek gemakkelijk en krijgt de lezer geregeld het gevoel met Mens mee door het land te reizen.

Tegelijk zit daar de belangrijkste beperking. Wie op de ondertitel Anekdotes van een Amerikakenner afgaat, verwacht een boek dat zwaar leunt op persoonlijke ervaringen en sterke verhalen. Een recente bespreking in Boekenkrant merkte juist op dat het boek minder anekdotisch is dan de titel doet vermoeden en eerder een verzameling beschouwende indrukken en observaties biedt. Ook wordt opgemerkt dat de toon minder onderhoudend is dan Mens in zijn televisieoptredens. Dat is een terechte kanttekening. De persoonlijkheid van Mens is duidelijk aanwezig, maar zijn boek is uiteindelijk meer informatief dan autobiografisch.

Daar staat tegenover dat hij de actualiteit niet losmaakt van de geschiedenis. De viering van 250 jaar Verenigde Staten vormt het uitgangspunt, maar Mens vraagt steeds hoe oude Amerikaanse idealen zich verhouden tot de werkelijkheid van vandaag. Daarmee ontstaat een interessante spanning tussen het beeld van Amerika als land van vrijheid en de vraag wie daadwerkelijk toegang heeft tot die vrijheid. Ook de positie van immigranten en de geschiedenis van burgerrechten krijgen daardoor een betekenis die verder gaat dan losse feiten.

Interessant is ook dat Mens niet alleen naar de bekende politieke onderwerpen kijkt. Countrymuziek, regionale cultuur en de geschiedenis van de pioniers krijgen eveneens aandacht. Dat voorkomt dat Amerika wordt gereduceerd tot Washington en de presidentsverkiezingen. Het land blijkt vooral uit een verzameling regio’s, tradities en mentaliteiten te bestaan die soms nauwelijks met elkaar te verzoenen lijken. Juist die diversiteit verklaart een deel van de Amerikaanse aantrekkingskracht én van de voortdurende politieke spanningen.

Interessant is ook dat Mens niet alleen naar de bekende politieke onderwerpen kijkt.

De democratische vraag loopt ondertussen als een onderstroom door het boek. Hoe lang kan een politieke cultuur functioneren wanneer instellingen onder druk staan en burgers steeds sterker tegenover elkaar komen te staan? Mens stelt die vraag zonder van Lang leve Amerika een theoretisch werk over democratie te maken. Dat past bij zijn stijl, maar betekent ook dat sommige onderwerpen eerder worden aangestipt dan diepgaand uitgewerkt.

Daarom moet dit boek niet worden gelezen als het laatste woord over de Verenigde Staten. Daarvoor is het onderwerp te omvangrijk en de aanpak te persoonlijk. Mens biedt eerder een toegankelijke kaart met veel interessante haltes. Sommige daarvan zijn verrassend en verhelderend, andere blijven aan de oppervlakte. De breedte is zijn kracht, maar maakt ook dat verdieping niet overal mogelijk is.

Toch past precies die vorm bij een land dat zich moeilijk in één verhaal laat vangen. Lang leve Amerika probeert niet te bewijzen dat Amerika goed of slecht is. Het probeert te begrijpen waarom het land, ondanks al zijn tegenstrijdigheden, al 250 jaar zo’n enorme aantrekkingskracht uitoefent. Dat levert een boek op waarin bewondering, verwondering en kritische vragen naast elkaar bestaan.

De meest interessante gedachte is misschien wel dat het Amerikaanse verhaal nooit af is. Het land dat ooit begon met dertien kolonies groeide uit tot vijftig staten met zeer verschillende ideeën over vrijheid, macht en samenleving. Mens laat vooral zien hoe weinig zin het heeft om ‘Amerika’ als één geheel te beschouwen. Achter dat ene woord gaat een enorme verzameling werelden schuil.

Een kleine selectie van Librar. elk weekend in uw mailbox?

VLIJM NIEUW

Het nieuwe goud: de fouten van Authentieke Intelligentie

Er wordt gewaarschuwd voor het barsten van de AI-bubbel. Kunstmatige hersenen hebben datacenters nodig ter waarde van 1400 miljard. Als die niet winstgevend zijn zal de Amerikaanse economie ploffen en daarmee de wereldeconomie.

Scroll naar boven
Librar
Privacyoverzicht

Deze site maakt gebruik van cookies, zodat wij je de best mogelijke gebruikerservaring kunnen bieden. Cookie-informatie wordt opgeslagen in je browser en voert functies uit zoals het herkennen wanneer je terugkeert naar onze site en helpt ons team om te begrijpen welke delen van de site je het meest interessant en nuttig vindt.