Mijn vader en ik

Prometheus 2025 256 pagina's 9789044660470 Paperback

Mijn vader en ik van Maarten Doorman begint met een merkwaardig eenvoudig vertrekpunt: wie was eigenlijk de vader die zijn zoon nooit helemaal heeft leren kennen? Doorman beschrijft zijn vader als een bescheiden man die liever op de achtergrond bleef en die bij het eerste fluitsignaal van de voetbalwedstrijd Nederland-Joegoslavië tijdens het EK in 2000 plotseling overleed. Pas na diens dood groeit bij de schrijver de behoefte om het leven van deze zwijgzame man opnieuw te reconstrueren.

Die zoektocht voert veel verder dan een familiegeschiedenis. De vader werd geboren in Nederlands-Indië, stamde uit een familie van militairen en bracht tijdens de Tweede Wereldoorlog tijd door in Berlijn als tewerkgestelde. Na de oorlog werd hij leraar aardrijkskunde en keek hij volgens zijn zoon vooral vooruit: het verleden moest achter hem blijven en een nieuwe oorlog zou er niet meer komen. Doorman gebruikt die levensloop om na te denken over een hele generatie vaders die de oorlog had meegemaakt, maar daar thuis nauwelijks over sprak. Stilte wordt zo een belangrijkere erfenis dan herinneringen.

Daarmee wordt Mijn vader en ik ook een boek over de gebrekkigheid van herinneringen. Doorman probeert zijn vader niet simpelweg terug te vinden in oude brieven, familiedocumenten en jeugdherinneringen; hij onderzoekt tegelijk zijn eigen blik. Wat weten we werkelijk over onze ouders, en hoeveel vullen we achteraf zelf in? In de zoektocht duiken bovendien bredere onderwerpen op: de koloniale geschiedenis van Nederland, de militaire traditie van de familie, schaamte, geloof en de veranderende manier waarop latere generaties naar het verleden kijken. Daardoor overstijgt het boek geregeld het persoonlijke memoir en krijgt het de vorm van een essay over geschiedenis en herinnering.

Juist dat essayistische karakter is een van de sterke kanten van het boek. Doorman schrijft niet alsof hij uiteindelijk de waarheid over zijn vader kan reconstrueren. Hij zet een gedachte op, onderzoekt haar en corrigeert zichzelf wanneer nieuwe informatie daar aanleiding toe geeft. Die intellectuele twijfel past goed bij een filosoof als Doorman en voorkomt dat het boek een klassieke, sentimentele vaderbiografie wordt. Ook de wisseling tussen persoonlijke scènes en cultuurhistorische uitweidingen geeft het verhaal een bredere betekenis. Een recensent van Tzum merkt tegelijk op dat die persoonlijke geschiedenis soms ver afstaat van wat als een doorsnee familieverhaal kan worden beschouwd.

Juist dat essayistische karakter is een van de sterke kanten van het boek.

Opvallend is ook dat Doorman zichzelf niet spaart. De verhouding tussen vader en zoon wordt voorgesteld als een mengeling van bewondering, irritatie, afstand en genegenheid. De uitgever noemt het zelf een beweging tussen een milde afrekening en een halfhartige liefdesverklaring. Die formulering is raak: Doorman probeert zijn vader niet alsnog tot held te maken, maar evenmin om diens tekortkomingen definitief af te rekenen. De vader blijft iemand die gedeeltelijk ongrijpbaar is. Misschien is juist dat de eerlijkste conclusie waartoe een zoon kan komen.

Mijn vader en ik is daardoor meer dan een persoonlijk portret. Het is een intelligente zoektocht naar iemand die tijdens zijn leven weinig van zichzelf prijsgaf, en tegelijk een onderzoek naar de manieren waarop kinderen hun ouders pas echt beginnen te begrijpen wanneer die er niet meer zijn. Doorman verbindt familieherinnering aan geschiedenis zonder het persoonlijke uit het oog te verliezen. Het resultaat is een bedachtzaam en erudiet boek over vaders, zonen, zwijgen en de merkwaardige afstand die zelfs binnen een gezin kan blijven bestaan.

Een kleine selectie van Librar. elk weekend in uw mailbox?

VLIJM

Lezen op rantsoen

In de trein zaten aan de overkant van het gangpad twee nette dames. Ze waren van middelbare leeftijd, droegen keurige jurkjes en spraken over een roman. ‘Ik wacht nog even om het boek uit te lezen, want ik wil nog wat langer met de personages leven,’ zei een vrouw met een blonde coiffure tegen haar reisgenote.

Scroll naar boven
Librar
Privacyoverzicht

Deze site maakt gebruik van cookies, zodat wij je de best mogelijke gebruikerservaring kunnen bieden. Cookie-informatie wordt opgeslagen in je browser en voert functies uit zoals het herkennen wanneer je terugkeert naar onze site en helpt ons team om te begrijpen welke delen van de site je het meest interessant en nuttig vindt.