Mijn verzameling dode vrienden

Guido Eekhaut is een schrijver die zich moeilijk laat vastzetten binnen één literair hokje. Dat blijkt ook uit Mijn verzameling dode vrienden en andere verhalen, een bundel uit 2024 waarin verhalen samenkomen die zich bewegen tussen fantastiek, sciencefiction, surrealisme en het literaire verhaal.

Wat deze bundel interessant maakt, is juist de onzekerheid die Eekhaut bij de lezer laat bestaan. Niet ieder verhaal vraagt om een duidelijke genre-aanduiding en sommige verhalen lijken aanvankelijk binnen een herkenbare werkelijkheid te beginnen, om die werkelijkheid vervolgens langzaam te laten verschuiven. De grens tussen wat werkelijk gebeurt en wat zich mogelijk alleen in het bewustzijn van een personage afspeelt, blijft daarbij geregeld bewust onduidelijk.

Dat geldt bijvoorbeeld voor De eland, een van de verhalen die ook eerder in Fantastische Vertellingen verscheen. Het verhaal kan als fantastische fictie worden gelezen, maar laat ook ruimte voor een psychologische verklaring. Juist die dubbelzinnigheid is kenmerkend voor Eekhauts aanpak. De lezer krijgt geen comfortabel antwoord aangereikt, maar wordt gedwongen zelf te bepalen welke werkelijkheid hij bereid is te aanvaarden.

De verhalen zijn bovendien niet uitsluitend op effectbejag gericht. Onder de vreemde situaties en onverwachte ontwikkelingen zit vaak een psychologische laag. Eekhaut gebruikt het fantastische niet simpelweg om een alternatieve wereld te creëren, maar om de werkelijkheid waarin zijn personages leven uit balans te brengen. Daardoor kunnen ogenschijnlijk kleine gebeurtenissen een ongemakkelijke of zelfs verontrustende betekenis krijgen.

Dat maakt de bundel ook minder gemakkelijk dan een verzameling verhalen die allemaal volgens dezelfde genreconventies zijn opgebouwd. Wie uitsluitend sciencefiction of fantasy verwacht, kan op het verkeerde been worden gezet. Eekhaut zelf lijkt zich weinig gelegen te laten liggen aan dergelijke grenzen. Een recensent van het Nederlands Contactpunt voor Sciencefiction en Fantasy merkte juist op dat sommige verhalen moeilijk als genreverhaal zijn te classificeren, terwijl ze desondanks sterk bij de lezer binnenkomen.

Naast de verhalen bevat de uitgave een uitgebreid interview met Eekhaut door Isabelle Plomteux. Dat gesprek vormt een interessante aanvulling, omdat het de schrijver achter het veelzijdige oeuvre dichterbij brengt. De bundel is daarmee niet uitsluitend een verzameling verhalen, maar geeft ook context bij de manier waarop Eekhaut naar zijn eigen schrijverschap kijkt.

Een van de aantrekkelijke eigenschappen van Mijn verzameling dode vrienden is dat de verhalen niet allemaal hetzelfde effect proberen te bereiken. Het ene verhaal werkt vooral door zijn vreemde uitgangspunt, het andere door een psychologische ontregeling of een onverwachte ontwikkeling. Daardoor ontstaat geen volledig gelijkmatige bundel, maar wel een verzameling die de lezer voortdurend alert houdt.

Eekhaut toont zich hier opnieuw als een schrijver die liever vragen oproept dan antwoorden geeft. Zijn verhalen hoeven niet altijd netjes verklaard te worden en hun betekenis ligt niet noodzakelijk vast. Dat kan soms ongemakkelijk zijn, maar het is tegelijk precies wat deze bundel zijn eigen karakter geeft.

Mijn verzameling dode vrienden en andere verhalen is daarmee vooral geschikt voor lezers die graag buiten de vertrouwde genregrenzen lezen. Wie een traditionele verzameling sciencefiction- of fantasyverhalen verwacht, krijgt iets veel grilligers. Wie daarentegen plezier beleeft aan verhalen waarin werkelijkheid, verbeelding en psychologie voortdurend over elkaar heen schuiven, vindt hier een veelzijdige bundel.