Mrs Dalloway

De Bezige Bij 2025 200 pagina's 9789403135632 Paperback

Een vrouw koopt bloemen voor een feest. Dat is ongeveer de hele uiterlijke handeling van Mrs Dalloway. Clarissa Dalloway, de echtgenote van een parlementslid, bereidt in Londen een ontvangst voor diezelfde avond voor. Ze ontmoet haar vroegere geliefde Peter Walsh, denkt terug aan haar jeugd en vraagt zich af wat er van haar leven geworden zou zijn als ze destijds andere keuzes had gemaakt. Ondertussen bewegen ook andere levens zich door dezelfde stad.

Juist in die schijnbare eenvoud ligt de revolutionaire kracht van Virginia Woolfs roman. Er gebeurt weinig, maar in de hoofden van de personages gebeurt voortdurend iets. Een straat, een klokslag, een vliegtuig in de lucht of een toevallige ontmoeting kan een stroom van herinneringen op gang brengen. Het heden blijkt voortdurend doordrongen van het verleden.

Woolf speelt daarbij met tijd. De roman bestrijkt één dag in juni 1923, maar het verhaal omvat in het bewustzijn van de personages tientallen jaren. Een ogenblik in het heden kan iemand terugbrengen naar een zomer uit zijn jeugd. Daardoor wordt tijd niet iets wat alleen vooruitgaat, maar iets waarin verleden en heden voortdurend over elkaar heen schuiven.

Clarissa is daarbij interessanter dan haar maatschappelijke rol aanvankelijk doet vermoeden. Ze is de perfecte gastvrouw, elegant en beheerst, maar achter die buitenkant schuilt iemand die terugkijkt op keuzes die niet meer ongedaan kunnen worden gemaakt. Haar ontmoeting met Peter maakt duidelijk dat een mensenleven ook bestaat uit de levens die we níét hebben geleid.

Daartegenover staat Septimus Warren Smith, een oorlogsveteraan die na de Eerste Wereldoorlog worstelt met zijn psychische ontwrichting. Zijn verhaal loopt op een afstand van dat van Clarissa, maar Woolf brengt de twee levens uiteindelijk op een indringende manier met elkaar in verband. Zo wordt het feest van Clarissa meer dan een sociale gebeurtenis: achter de keurige Londense buitenkant schuilen eenzaamheid, verlies en wanhoop.

Dat contrast is een van de sterkste elementen van de roman. De samenleving die Woolf beschrijft, draait op etiquette, status en zelfbeheersing. Mensen ontmoeten elkaar, praten over alledaagse zaken en houden hun diepste gevoelens grotendeels verborgen. Tegelijkertijd blijkt hoe kwetsbaar dat zorgvuldig opgebouwde sociale oppervlak is.

Dat contrast is een van de sterkste elementen van de roman.

De vorm maakt Mrs Dalloway niet altijd gemakkelijk leesbaar. Woolf springt zonder waarschuwing van het bewustzijn van het ene personage naar dat van het andere. Een lezer die vooral een helder plot verwacht, kan daardoor gemakkelijk de draad verliezen. Ook de lange zinnen en voortdurende verschuivingen vragen concentratie. Lezerservaringen lopen dan ook sterk uiteen: naast waardering voor de gelaagdheid wordt juist de complexe vertelstijl als een drempel genoemd.

Maar precies die vorm is wat de roman bijzonder maakt. Woolf probeert niet van buitenaf te vertellen wat haar personages voelen; ze brengt de lezer zo dicht mogelijk bij hun gedachten. Daardoor krijgt een ogenschijnlijk onbelangrijk moment een onverwachte intensiteit. Een wandeling door Londen kan in enkele alinea’s veranderen in een confrontatie met liefde, ouder worden, oorlog of de dood.

Ook de positie van vrouwen speelt een belangrijke rol. Clarissa heeft een bevoorrecht bestaan, maar haar wereld wordt tegelijk bepaald door sociale verwachtingen en door wat van een vrouw in haar positie wordt verlangd. Haar keuzes uit het verleden blijven doorwerken, ook al lijkt haar huidige leven op het eerste gezicht comfortabel en geslaagd.

De kracht van Mrs Dalloway zit uiteindelijk niet in het verhaal, maar in de manier waarop Woolf laat zien hoeveel leven er verborgen zit achter het gewone. Een feestje, een ontmoeting, een wandeling door Londen: aan de buitenkant zijn het kleine gebeurtenissen. In het bewustzijn van haar personages worden ze momenten waarop een heel leven zich opnieuw aandient.

Mrs Dalloway is daardoor geen gemakkelijke klassieker, maar wel een roman die nog altijd verrassend modern aanvoelt. Woolf laat zien dat het leven niet alleen bestaat uit wat er gebeurt, maar ook uit alles wat mensen zich herinneren, betreuren, verzwijgen en zich voorstellen. Achter één gewone dag kan een heel mensenleven schuilgaan.

Een kleine selectie van Librar. elk weekend in uw mailbox?

VLIJM

Lezen op rantsoen

In de trein zaten aan de overkant van het gangpad twee nette dames. Ze waren van middelbare leeftijd, droegen keurige jurkjes en spraken over een roman. ‘Ik wacht nog even om het boek uit te lezen, want ik wil nog wat langer met de personages leven,’ zei een vrouw met een blonde coiffure tegen haar reisgenote.

Scroll naar boven
Librar
Privacyoverzicht

Deze site maakt gebruik van cookies, zodat wij je de best mogelijke gebruikerservaring kunnen bieden. Cookie-informatie wordt opgeslagen in je browser en voert functies uit zoals het herkennen wanneer je terugkeert naar onze site en helpt ons team om te begrijpen welke delen van de site je het meest interessant en nuttig vindt.