Nachtstad

Verdwijningen hebben iets ontregelends. Anders dan bij een moord ontbreekt niet alleen een dader, maar ook zekerheid. Zolang niemand weet wat er met een vermiste persoon is gebeurd, blijven alle mogelijkheden open. In Nachtstad maakt Wouter Dehairs gebruik van die fundamentele onzekerheid. Wat begint met twee afzonderlijke verdwijningszaken groeit uit tot een thriller waarin het verleden zich hardnekkig blijft opdringen en waarin de grens tussen persoonlijke geheimen en publieke macht steeds vager wordt.

Wanneer de Brusselse minister-president Paul Deman een fototentoonstelling in Bozar bezoekt, doet hij een opmerkelijke ontdekking. Op een van de foto’s herkent hij zijn vrouw Madeleine, die al meer dan een week spoorloos verdwenen is. Nog verontrustender is het besef dat de foto werd genomen op een plaats waar zij volgens hem helemaal niet had mogen zijn. Deman schakelt privédetective Keller Brik in om haar op te sporen. Al snel merkt Brik dat er iets niet klopt. Waarom werd de verdwijning nooit officieel bij de politie aangegeven? En waarom lijken zowel de minister-president als zijn echtgenote een leven te leiden waarin wederzijds vertrouwen al lang verdwenen is?

Tegelijk dient zich een tweede zaak aan. Annick Debacker vraagt Keller Brik om haar verdwenen pleegdochter Ellen op te sporen. Omdat hij zich volledig op de zaak van de minister-president richt, neemt zijn assistente Gwen Van Meer het onderzoek op zich. Wat aanvankelijk een relatief eenvoudige vermissingszaak lijkt, blijkt al snel veel complexer. De zoektocht voert Gwen terug naar gebeurtenissen die zij liever achter zich had gelaten en confronteert haar met vragen die rechtstreeks raken aan haar eigen verleden.

Met die dubbele structuur kiest Dehairs voor een interessante aanpak. De twee onderzoeken ontwikkelen zich aanvankelijk naast elkaar, maar worden verbonden door een centraal thema: de onmogelijkheid om volledig aan het verleden te ontsnappen. Vrijwel alle belangrijke personages dragen gebeurtenissen met zich mee die hun huidige leven blijven beïnvloeden. Wat ooit verborgen leek, blijkt nog steeds aanwezig onder de oppervlakte.

Opvallend is dat Nachtstad meer ruimte vrijmaakt voor Gwen Van Meer dan eerdere delen uit de Keller Brik-reeks. Waar zij vaak een ondersteunende rol vervult, krijgt ze hier een eigen onderzoek en een eigen ontwikkeling. Daardoor ontstaat een welkome afwisseling met de vertrouwde figuur van Keller Brik. Gwen wordt niet alleen een medewerker binnen het detectivebureau, maar een personage dat zelf moeilijke keuzes moet maken en geconfronteerd wordt met oude kwetsuren. Die extra aandacht geeft de roman meer emotionele diepgang dan een klassieke misdaadthriller.

Ook Keller Brik blijft een overtuigende hoofdfiguur. Zijn ervaring als voormalig politieman en zijn neiging om officiële procedures naast zich neer te leggen zorgen opnieuw voor een onderzoek dat zich deels buiten de geëigende paden afspeelt. Toch is hij hier minder dominant aanwezig dan in sommige eerdere romans. Dehairs gebruikt dat evenwicht om de andere personages meer ruimte te geven, wat de dynamiek van het verhaal ten goede komt.

Zoals in eerdere boeken speelt Brussel opnieuw een belangrijke rol. De stad wordt niet voorgesteld als een politieke hoofdstad vol prestigieuze gebouwen, maar als een verzameling van uiteenlopende werelden die elkaar slechts gedeeltelijk overlappen. De officiële macht van de politiek, de anonimiteit van het stadsleven en de verborgen netwerken die zich buiten het publieke zicht bevinden, bestaan naast elkaar en beïnvloeden elkaar voortdurend. Die stedelijke omgeving versterkt de sfeer van onzekerheid die door de hele roman loopt.

Stilistisch blijft Dehairs trouw aan zijn directe en toegankelijke aanpak. Zijn proza is helder en gericht op voortgang. De hoofdstukken zijn compact opgebouwd en wisselen regelmatig van perspectief, waardoor de spanning geleidelijk wordt opgevoerd. Daarbij vertrouwt de auteur niet uitsluitend op actie of geweld. Een belangrijk deel van de spanning ontstaat uit de vragen die rond de verdwijningen blijven hangen en uit de voortdurende twijfel over wie de waarheid spreekt.

Een van de sterkste elementen van de roman is de manier waarop de verschillende verhaallijnen met elkaar verweven raken. Dehairs doseert informatie zorgvuldig en laat de lezer lange tijd in onzekerheid over de werkelijke verbanden tussen de gebeurtenissen. Dat zorgt voor een aantal overtuigende wendingen zonder dat de roman zijn geloofwaardigheid volledig verliest.

Toch kent Nachtstad ook enkele beperkingen. De dubbele onderzoeksstructuur zorgt ervoor dat niet alle personages dezelfde uitwerking krijgen. Sommige nevenfiguren blijven vooral functioneel binnen het verhaal en krijgen minder psychologische diepgang dan de centrale personages. Daarnaast zijn bepaalde ontwikkelingen afhankelijk van toevalligheden die vooral dienen om de plot vooruit te helpen. Ervaren thrillerlezers zullen bovendien enkele onthullingen mogelijk zien aankomen voordat ze expliciet worden gemaakt.

Die kanttekeningen doen echter weinig af aan de kwaliteiten van het boek. Dehairs slaagt erin een thriller te schrijven die spanning combineert met aandacht voor menselijke relaties en de blijvende invloed van het verleden. De verdwijningen vormen de motor van het verhaal, maar uiteindelijk gaat Nachtstad over mensen die ontdekken dat sommige gebeurtenissen zich niet laten begraven, hoe graag ze dat ook zouden willen.

Met Nachtstad levert Wouter Dehairs een van de meer persoonlijke delen uit de Keller Brik-reeks af. Naast het misdaadonderzoek krijgt ook de emotionele geschiedenis van verschillende personages een belangrijke plaats. Daardoor overstijgt de roman de klassieke zoektocht naar een vermiste persoon en wordt hij tegelijk een verhaal over herinnering, schuld en de moeilijkheid om werkelijk opnieuw te beginnen.