Otmars zonen

Na het overweldigende succes van Bonita Avenue lag de lat voor Peter Buwalda uitzonderlijk hoog. Zijn debuut groeide uit tot een van de meest besproken Nederlandse romans van deze eeuw en maakte van hem in één klap een van de belangrijkste stemmen van zijn generatie. Met Otmars zonen, het eerste deel van een aangekondigde trilogie, kiest Buwalda niet voor de veilige weg. Hij schrijft opnieuw een monumentale roman, maar verruilt de explosieve vaart van zijn debuut voor een gelaagder en ambitieuzer verhaal waarin afkomst, familie en identiteit centraal staan.

De roman opent in het ijzige landschap van Sachalin, een Russisch eiland ten noorden van Japan. Daar bevinden zich drie personages wier levens ogenschijnlijk weinig met elkaar gemeen hebben: Ludwig Smit, Isabelle Orthel en Johan Tromp. Vanuit dat gezamenlijke vertrekpunt ontvouwt Buwalda langzaam hun verleden. Niet het heden, maar de herinnering bepaalt het ritme van de roman. De vele terugblikken vormen samen een ingewikkeld netwerk waarin familiegeschiedenissen, liefdesrelaties en verborgen verwantschappen geleidelijk zichtbaar worden.

Centraal staat de vraag wat een familie eigenlijk is. Wordt een mens gevormd door zijn afkomst of door de mensen die hem opvoeden? Hoe bepalend zijn bloedbanden wanneer loyaliteit, liefde en verraad voortdurend door elkaar lopen? Buwalda onderzoekt deze vragen zonder eenvoudige antwoorden te geven. Zijn personages handelen vaak vanuit twijfel, verlangen of frustratie en blijken zelden volledig goed of slecht. Juist die morele ambiguïteit geeft de roman zijn psychologische diepgang.

Ludwig Smit vormt het emotionele middelpunt van het verhaal. Als kind belandt hij in het gezin van de excentrieke violist Otmar Smit, die zijn eigen kinderen met nietsontziende ambitie probeert op te leiden tot muzikale wonderkinderen. Ludwig blijft daarbij altijd een buitenstaander: aanwezig binnen het gezin, maar nooit volledig onderdeel ervan. Zijn zoektocht naar identiteit vormt een van de meest aangrijpende lijnen van de roman.

Ook Isabelle Orthel speelt opnieuw een belangrijke rol. Lezers van Bonita Avenue zullen haar herkennen, maar voorkennis is niet noodzakelijk. Isabelle blijft een intrigerend personage dat zich moeilijk laat doorgronden. Ze is intelligent, berekenend en soms meedogenloos, maar Buwalda maakt haar nooit eendimensionaal. Achter haar handelen schuilen beschadigingen die haar keuzes begrijpelijk maken zonder ze goed te praten.

Pas later verschuift het perspectief naar Johan Tromp, een topman uit de internationale olie-industrie. Waar hij aanvankelijk vooral wordt gezien door de ogen van anderen, krijgt hij gaandeweg een eigen stem. Daardoor verandert ook het oordeel van de lezer. Buwalda speelt voortdurend met perspectief en laat zien hoe gemakkelijk mensen tot karikaturen worden gereduceerd zolang hun eigen verhaal onbekend blijft.

Een van de grootste kwaliteiten van Otmars zonen is de compositie. De roman bestaat uit talloze verhaallijnen die zich langzaam met elkaar verweven. Personages blijken onverwacht verbonden, gebeurtenissen krijgen achteraf een andere betekenis en details die aanvankelijk terloops lijken, blijken later essentieel. Ondanks de omvang blijft het geheel opmerkelijk hecht geconstrueerd.

Daarbij toont Buwalda zich opnieuw een uitzonderlijk stilist. Zijn zinnen bruisen van energie, humor en inventiviteit. Hij schrijft beeldend zonder overdadig te worden en weet moeiteloos te schakelen tussen ironie, tragiek en psychologische scherpte. Regelmatig duiken verwijzingen op naar muziek, literatuur, filosofie en geschiedenis, maar die culturele rijkdom voelt nooit als intellectuele pronkzucht. Ze maakt deel uit van het universum waarin zijn personages leven.

Vooral muziek speelt een bijzondere rol. De roman is doordrongen van klassieke muziek, met Beethoven als terugkerend ijkpunt. Niet alleen inhoudelijk, maar ook compositorisch lijkt Buwalda zich te laten inspireren door muzikale structuren. Thema’s keren terug, variëren en ontwikkelen zich zoals motieven dat in een symfonie doen. Daardoor krijgt de roman een ritme dat veel verder reikt dan de afzonderlijke hoofdstukken.

Dat alles maakt Otmars zonen niet tot een gemakkelijk boek. De vele personages, tijdsprongen en onderlinge verbanden vragen concentratie. Wie zich echter aan Buwalda’s vertelkunst overgeeft, wordt beloond met een roman die steeds rijker wordt naarmate de bladzijden zich opstapelen.

Als eerste deel van een trilogie laat Otmars zonen bewust vragen onbeantwoord. Niet alle levens zijn volledig blootgelegd en niet iedere relatie is al verklaard. Dat is geen tekortkoming, maar juist een onderdeel van de opzet. Buwalda bouwt een literair universum waarin verleden en heden nog lang niet zijn uitverteld.

Otmars zonen bevestigt dat Peter Buwalda veel meer is dan de schrijver van één succesvol debuut. Het is een ambitieuze, psychologisch rijke en stilistisch indrukwekkende roman over familie, afkomst en de verhalen waarmee mensen hun leven betekenis proberen te geven. Wie bereid is de tijd te nemen voor deze meer dan zeshonderd pagina’s, ontdekt een van de meest ambitieuze Nederlandstalige romans van de afgelopen jaren.