Rauw

Sommige boeken vragen niet om een recensie. Ze vragen om stilte. Rauw van Marjolein Hartman is zo’n boek. En toch: het bestaat, het wordt gelezen, en dus moet er iets gezegd worden—al is het met de nodige terughoudendheid.

In de nacht van 11 op 12 mei 2020 verliest Hartman haar zoon Max bij het fatale surfincident voor de kust van Scheveningen. Vijf jonge levens, abrupt gestopt door een bizarre samenloop van natuurkrachten. Wat volgt is een jaar van overleven, van schrijven als noodzaak, niet als literaire ambitie.

Wat Rauw zo indringend en beklijvend maakt, is de weigering om te verzachten. Hartman schrijft zoals rouw zich aandient: fragmentarisch, rauw, soms tegenstrijdig. De taal is direct, bijna bruusk, en juist daarin schuilt haar kracht. Er is geen poging tot esthetisering van verlies. Geen metaforen die de pijn draaglijker maken. Dit is geen boek dat je troost biedt, het is een boek dat je toelaat getuige te zijn.

Tegelijk is er een onderstroom van liefde die alles draagt. Niet sentimenteel, maar tastbaar in kleine gebaren, herinneringen, en het hardnekkige vasthouden aan wie Max was. Rouw verschijnt hier niet als een proces met fasen of een eindpunt, maar als een staat van zijn die zich verweeft met het dagelijks leven. Het boek stelt impliciet vragen waar geen pasklaar antwoord op bestaat: hoe leef je verder zonder je kind? Hoe verhoudt de wereld zich tot jouw verlies wanneer zij gewoon doorgaat?

Misschien is het meest indringende aspect van Rauw dat het ook de lezer ontmaskert. Onze neiging om weg te kijken, om woorden te zoeken waar geen woorden volstaan, om verdriet van anderen op veilige afstand te houden—het wordt hier voorzichtig maar onverbiddelijk blootgelegd. Hartman vraagt niets expliciet, maar haar tekst dwingt een vorm van nabijheid af.

Rauw is geen boek voor wie op zoek is naar afronding of inzicht in de klassieke zin. Het is voor wie begrijpt dat sommige verhalen niet “mooi” hoeven te zijn om geschreven te worden.

Een boek dat je niet uitleest, maar met je meedraagt.