Redder

Wat gebeurt er wanneer je opgroeit met het idee dat God voor vrijwel iedere belangrijke beslissing het antwoord al heeft gegeven, maar je op je negentiende ontdekt dat je eigen verlangens daar niet altijd bij passen? Dat is de centrale spanning in Redder, de debuutroman van Hannes Dedeurwaerder. De roman volgt Samuel Stroobant tijdens een zomer waarin zijn vertrouwde geloofswereld steeds meer begint te botsen met wat hij zelf wil.

Samuel staat op een kruispunt. Zijn streng religieuze gemeenschap heeft voor hem al min of meer bepaald hoe zijn toekomst eruit moet zien: in september zal hij als zendeling naar Amsterdam vertrekken. Zelf droomt hij echter van muziek en van een leven waarin hij de wereld met zijn gitaar kan ontdekken.

Die tegenstelling wordt nog scherper wanneer Molly in de kerk verschijnt. Ze is ernstig ziek, maar juist haar ziekte maakt haar vastberaden om zoveel mogelijk uit haar resterende leven te halen. Waar Samuel gewend is zijn keuzes te toetsen aan de regels van zijn geloofsgemeenschap, lijkt Molly veel directer te leven. Haar aanwezigheid zet zijn zorgvuldig opgebouwde wereld aan het wankelen.

Daarmee is Redder in de eerste plaats een coming-of-ageroman. Samuel moet niet alleen beslissen wat hij met zijn toekomst wil, maar ook ontdekken wie hij zelf is wanneer de verwachtingen van zijn omgeving langzaam minder vanzelfsprekend worden. Hij bevindt zich precies tussen twee werelden: die van zijn ouders en kerkelijke gemeenschap en die van zijn eigen verlangens.

Dedeurwaerder kent die religieuze wereld van binnenuit. Hij groeide zelf op in een Pinkstergemeenschap en verliet die op negentienjarige leeftijd. Toch is Redder nadrukkelijk geen autobiografische roman. De personages en gebeurtenissen zijn fictief, al put de schrijver wel uit zijn eigen ervaringen en kennis van de gemeenschap.

Dat maakt de beschrijving van de geloofsgemeenschap overtuigend. Dedeurwaerder laat niet alleen de strengheid en de beperkingen zien, maar ook de positieve kanten: de onderlinge verbondenheid, het vrijwilligerswerk, de gemeenschappelijke activiteiten en de bereidheid elkaar te helpen. Juist daardoor wordt de gemeenschap geen eenvoudige verzameling fanatici. Voor Samuel is dit immers de wereld waarin hij is opgegroeid en waarin hij ook liefde, vriendschap en geborgenheid heeft gevonden.

De spanning ontstaat doordat die geborgenheid tegelijk verstikkend kan worden. De Bijbel bepaalt voor de gemeenschap hoe naar seksualiteit, evolutie, homoseksualiteit en andere maatschappelijke onderwerpen moet worden gekeken. Samuel begint echter te merken dat de werkelijkheid zich niet altijd laat vangen in de antwoorden die hem zijn aangeleerd.

Zijn vriend Arvid speelt daarbij een belangrijke rol. Hun gesprekken zorgen voor een lichtere toon en vormen een tegenwicht voor de ernst van Samuels geloofstwijfel. Volgens een lezersrecensie behoren juist de dialogen tussen Samuel en Arvid tot de sterkste en geestigste passages van het boek.

Ook de muziek is meer dan een hobby. Samuels gitaar vertegenwoordigt een andere mogelijkheid van leven. Muziek staat voor vrijheid, voor het onbekende en voor een identiteit die hij zelf kan kiezen. De zendingsopdracht daarentegen vertegenwoordigt een toekomst die al voor hem is uitgestippeld.

Molly maakt die tegenstelling persoonlijk. Ze is niet bezig met een theoretische discussie over geloof. Ze is ziek en weet dat haar tijd beperkt is. Daardoor krijgt haar levenshouding een vanzelfsprekende urgentie. Ze laat Samuel ervaren dat je niet eindeloos kunt wachten met leven tot iemand anders toestemming geeft.

Het sterke van de roman is dat Dedeurwaerder Samuel niet meteen laat breken met zijn geloof. Zijn twijfel ontwikkelt zich geleidelijk. Hij blijft geloven, maar begint vragen te stellen. En juist die vragen zijn binnen een gesloten gemeenschap veel ingrijpender dan een simpele weigering om mee te doen.

De titel Redder krijgt daardoor een ironische lading. In een religieuze context heeft ‘redder’ een duidelijke betekenis, maar gedurende het verhaal verschuift de vraag wie eigenlijk gered moet worden. Samuel denkt aanvankelijk misschien dat hij anderen moet redden door hen naar zijn geloof te brengen. Gaandeweg wordt het belangrijker dat hij zichzelf bevrijdt van een leven dat niet volledig het zijne is.

De roman bevat bovendien verschillende verwijzingen naar de muziekcultuur. Zo zijn er verwijzingen naar Gorki en Luc De Vos; Molly ontleent haar naam aan een nummer van De Vos en ook de titel Redder verwijst naar Gorki. Die elementen passen goed bij de Vlaamse setting en bij Samuels verlangen om via muziek een eigen wereld te vinden.

Dedeurwaerders schrijfstijl is vlot en toegankelijk. Hij combineert serieuze onderwerpen met humor, woordspelingen en soms absurdistische situaties. Daardoor wordt de roman nergens een zwaar betoog over religie. De lezer blijft vooral dicht bij Samuel en zijn ontwikkeling.

Wel heeft het boek aanvankelijk wat tijd nodig om op gang te komen. Een bespreking in 8WEEKLY merkte op dat vooral de eerste tachtig pagina’s relatief langzaam verlopen. Daarna neemt het tempo toe en krijgt de ontwikkeling van Samuel steeds meer vaart.

Dat past achteraf eigenlijk wel bij de ontwikkeling van de hoofdpersoon. De eerste hoofdstukken laten een jongen zien die nog stevig in zijn vertrouwde omgeving staat. Naarmate de zomer vordert, wordt zijn wereld groter en zijn twijfel urgenter.

Dit boek kun je rechtstreeks bij de auteur bestellen via hannes@seriewoordenaar.be