Speedpillen

Jeroen Pen vertrekt in Speedpillen vanuit zijn eigen geschiedenis. Als druk jongetje kreeg hij al vroeg de diagnose ADHD en daarmee medicatie voorgeschreven. Wat aanvankelijk als een oplossing werd aangereikt, groeide uit tot een ernstige verslaving die hem jarenlang belemmerde om normaal te functioneren. Vanuit die persoonlijke ervaring onderzoekt Pen de bredere opmars van ADHD-medicatie en de vraag welke prijs er wordt betaald voor het medisch beheersbaar maken van druk, lastig of afwijkend gedrag.

Het boek wil duidelijk meer zijn dan een persoonlijk getuigenis. Pen duikt in de geschiedenis van ADHD-medicijnen en stelt kritische vragen bij de rol van de farmaceutische industrie, die volgens hem de risico’s en minder gunstige effecten onvoldoende onder de aandacht heeft gebracht. Daarmee richt hij zijn pijlen niet alleen op de middelen zelf, maar ook op een samenleving die steeds sneller naar een medische oplossing grijpt voor gedrag dat niet in het gewenste ritme past.

De kracht van Speedpillen ligt vooral in de combinatie van persoonlijke betrokkenheid en maatschappelijke kritiek. Pen schrijft niet als een buitenstaander die een abstract debat over ADHD voert, maar als iemand die de gevolgen van medicatie aan den lijve heeft ondervonden. Dat geeft zijn vragen urgentie. Tegelijk schuilt daarin ook een mogelijke beperking: zijn eigen geschiedenis en uitgesproken kritische houding bepalen sterk de richting van het betoog. Wie een volledig evenwichtige medische of wetenschappelijke analyse verwacht, zal wellicht merken dat het boek in de eerste plaats een kritisch journalistiek pamflet is.

Juist als aanzet tot discussie heeft Speedpillen betekenis. Het dwingt de lezer na te denken over de grens tussen behandelen en aanpassen, over de invloed van farmaceutische belangen en over de vraag of kinderen werkelijk geholpen zijn wanneer hun gedrag vooral moet worden afgestemd op de verwachtingen van school en maatschappij. Het boek biedt geen neutrale eindbalans, maar stelt ongemakkelijke vragen bij een praktijk die inmiddels als vanzelfsprekend wordt beschouwd.