Tijdgeest

Met Tijdgeest richt Rik Torfs zijn blik niet op de Kerk, zoals in De kerk is fantastisch, maar op de samenleving waarin wij vandaag leven. Dat doet hij niet als socioloog of politicus, maar als jurist, opiniemaker en scherp observator. Het resultaat is een bundel beschouwingen waarin hij de vanzelfsprekendheden van onze tijd bevraagt en de lezer uitnodigt om met meer afstand naar de actualiteit te kijken.

Torfs vertrekt vanuit de vaststelling dat iedere tijd zijn eigen overtuigingen heeft. Veel van wat vandaag als onbetwistbaar geldt, zal over enkele decennia wellicht even vreemd overkomen als de zekerheden van vroegere generaties nu lijken. Juist daarom pleit hij voor intellectuele bescheidenheid. Niet alles wat vandaag moreel of maatschappelijk evident lijkt, zal de tand des tijds doorstaan.

Het boek behandelt een brede waaier aan onderwerpen. Vrijheid van meningsuiting, identiteit, religie, politiek, universiteiten, media en de invloed van sociale netwerken passeren de revue. Torfs schrijft nergens vanuit ideologische dogma’s. Hij kiest er juist voor om tegenstellingen zichtbaar te maken en eenvoudige antwoorden te wantrouwen. Daardoor krijgt het boek een uitgesproken essayistisch karakter.

Een van de grote kwaliteiten van Torfs is zijn stijl. Hij schrijft helder, elegant en met een subtiele ironie die zijn werk toegankelijk maakt. Hij bezit de gave om ingewikkelde maatschappelijke discussies terug te brengen tot herkenbare situaties zonder de complexiteit volledig weg te poetsen. Zijn essays lezen daardoor eerder als uitnodigingen tot nadenken dan als politieke pamfletten.

Toch is Tijdgeest geen boek zonder beperkingen. De losse opbouw maakt dat sommige onderwerpen slechts kort worden aangeraakt. Wie diepgravende analyses of uitvoerige argumentaties verwacht, zal soms op zijn honger blijven zitten. Torfs kiest bewust voor reflectie boven systematiek. Daardoor blijven sommige gedachten eerder suggestief dan uitgewerkt.

Daarnaast schuilt er een risico in zijn voortdurende nuance. Torfs heeft de neiging om verschillende perspectieven naast elkaar te plaatsen en snelle oordelen te vermijden. Dat maakt zijn essays intellectueel eerlijk, maar soms ook vrijblijvend. De lezer blijft geregeld achter met de vraag welke positie de auteur uiteindelijk zelf inneemt. Voor sommigen is dat een kracht, voor anderen een gemiste kans.

Wat Tijdgeest vooral interessant maakt, is dat het boek niet probeert de actualiteit te voorspellen, maar haar probeert te begrijpen. Torfs toont hoe maatschappelijke overtuigingen voortdurend veranderen en hoe gevaarlijk het is om de moraal van vandaag als definitieve waarheid te beschouwen. Hij pleit impliciet voor twijfel, nieuwsgierigheid en het vermogen om ook de eigen overtuigingen kritisch te blijven onderzoeken.

Tijdgeest is daarmee geen boek dat pasklare antwoorden biedt, maar een verzameling beschouwingen die uitnodigen tot gesprek. Rik Torfs schrijft met eruditie, humor en relativeringsvermogen over een samenleving die steeds sneller oordeelt en steeds minder tijd neemt om na te denken.