Uit het leven van een hond

Een gewone zaterdag krijgt in Uit het leven van een hond van Sander Kollaard een lading die aanvankelijk nauwelijks zichtbaar is. Henk van Doorn is 56, alleenstaand en werkzaam als IC-verpleegkundige. Zijn dag begint zoals zoveel dagen: hij wordt wakker, ontbijt, laat zijn hond uit en doet boodschappen. Maar wanneer blijkt dat zijn hond Schurk ernstig ziek is en binnen afzienbare tijd zal sterven, verandert de betekenis van alles wat die dag gebeurt.

Kollaard laat de roman vrijwel volledig rond die ene dag draaien. Dat beperkte tijdsbestek werkt juist erg goed. Er hoeft weinig spectaculairs te gebeuren om Henk intensiever naar zijn eigen leven te laten kijken. Het vooruitzicht van de dood van Schurk maakt hem bewust van de tijd, van menselijke kwetsbaarheid en van de eenzaamheid die ook binnen een liefdevol bestaan aanwezig kan zijn. Tegelijkertijd wordt het boek nergens zwaar of somber. Henk weet het besef van sterfelijkheid om te zetten in een verlangen om de dag werkelijk te beleven.

Daarin ligt een van de sterkste aspecten van de roman. Kollaard maakt van Henk geen uitzonderlijke held, maar juist een herkenbare, enigszins gewone man. Zijn beroep, zijn gescheiden bestaan, zijn hond en zijn dagelijkse bezigheden lijken op zichzelf weinig aanleiding te geven voor een groot verhaal. Toch blijken juist die gewone omstandigheden voldoende om een rijk portret van een mens te maken. Een bespreking in Literair Nederland spreekt treffend over de grandeur van alledaagse gebeurtenissen.

Henk denkt veel na over het lichaam, de dood en de betekenis van het leven. Dat past bij zijn werk als IC-verpleegkundige, maar Kollaard laat zijn gedachten niet verzanden in zwaarmoedige filosofie. Er is ruimte voor humor, lichamelijkheid en onverwachte ontmoetingen. Zo wordt Henk tijdens deze zaterdag verliefd op Mia en speelt ook zijn nichtje Rosa een belangrijke rol in zijn dag. De ernstige toestand van Schurk staat daardoor niet los van het leven dat gewoon doorgaat.

Ook stilistisch onderscheidt de roman zich. Kollaard schrijft met veel aandacht voor observaties, gedachten en beeldspraak. De vertelling blijft dicht bij Henk, maar beweegt af en toe terug naar zijn verleden en vooruit naar wat nog kan komen. Daardoor wordt die ene zaterdag groter dan een momentopname: het verleden, het heden en de toekomst komen voortdurend samen in de manier waarop Henk naar zijn leven kijkt.

De titel krijgt daardoor een mooie dubbelzinnigheid. Uit het leven van een hond gaat letterlijk over Schurk, maar uiteindelijk misschien minstens zozeer over het leven van zijn eigenaar. De hond is de aanleiding waardoor Henk scherper gaat kijken naar zijn eigen bestaan. De naderende dood van het dier maakt het leven niet minder waardevol, maar juist dringender.

Dat is uiteindelijk de kracht van Kollaards roman. Hij maakt van een kleine, gewone dag geen groot drama, maar laat zien hoeveel er in zo’n dag besloten kan liggen. Liefde, verlies, vriendschap, lichamelijkheid, herinnering en geluk bestaan er naast elkaar, zonder dat het ene het andere opheft.

Uit het leven van een hond is daarmee een bescheiden roman over een groot onderwerp: hoe leef je wanneer je weet dat alles wat je liefhebt tijdelijk is? Kollaards antwoord is niet theoretisch. Henk leeft, kijkt, denkt, houdt van, zorgt voor zijn hond en gaat verder. Juist daarin schuilt de levenslust die de roman uiteindelijk veel lichter maakt dan het uitgangspunt zou doen vermoeden.