Uitgeverij Guggenheimer

Met Uitgeverij Guggenheimer leverde Herman Brusselmans een van de scherpste en geestigste romans uit zijn omvangrijke oeuvre af. Het boek maakt deel uit van de reeks rond Eddie Guggenheimer, een personage dat ondertussen een vaste plaats heeft veroverd binnen de Nederlandstalige satire. Zoals vaak bij Brusselmans zijn humor, provocatie en maatschappijkritiek onlosmakelijk met elkaar verbonden.

Eddie Guggenheimer besluit een uitgeverij op te richten, een idee dat al snel uitmondt in een absurde tocht door de wereld van schrijvers, uitgevers, literaire pretenties en commerciële belangen. Brusselmans gebruikt dat uitgangspunt om genadeloos de draak te steken met het literaire bedrijf. Niemand wordt gespaard: auteurs niet, uitgevers niet, recensenten niet en zeker ook de hoofdpersoon zelf niet.

De roman is in de eerste plaats een satire. Brusselmans toont een boekenwereld waarin ijdelheid, opportunisme en zelfoverschatting vaak belangrijker lijken dan literatuur. De overdrijving is bewust grotesk, maar wie vertrouwd is met het literaire milieu zal geregeld herkennen dat achter de humor een kern van waarheid schuilgaat.

Zoals altijd schrijft Brusselmans met een ogenschijnlijk moeiteloze directheid. De dialogen zijn snel, de observaties scherp en de grappen volgen elkaar in hoog tempo op. Zijn stijl is onmiddellijk herkenbaar: baldadig, zelfbewust en voortdurend op zoek naar de grens tussen ernst en absurditeit. Voor liefhebbers van zijn werk is dat precies de aantrekkingskracht van deze roman.

Tegelijk toont Uitgeverij Guggenheimer ook de beperkingen van Brusselmans’ aanpak. Niet elke grap is even geslaagd en sommige uitweidingen lijken vooral bedoeld om te provoceren. De plot is ondergeschikt aan de humor en de satire, waardoor het verhaal soms meer aanvoelt als een aaneenschakeling van komische scènes dan als een zorgvuldig opgebouwde roman. Lezers die een strak verteld verhaal verwachten, kunnen daardoor op hun honger blijven zitten.

Maar de kracht van het boek ligt elders. Brusselmans gebruikt humor als wapen om hypocrisie, pretentie en zelfgenoegzaamheid bloot te leggen. Zijn spot is vaak hard, maar zelden zonder doel. Achter de grappen schuilt een auteur die de mechanismen van het literaire bedrijf goed kent en die zichtbaar plezier beleeft aan het ontregelen ervan.

Opvallend is ook hoe actueel sommige observaties blijven. Hoewel de roman verscheen in een andere literaire context, zijn de vragen rond commercie, succes, media-aandacht en culturele status vandaag nog steeds herkenbaar. De wereld van boeken en auteurs mag veranderd zijn, menselijke ijdelheid blijkt opvallend tijdloos.

Uitgeverij Guggenheimer is geen subtiele roman en wil dat ook niet zijn. Het boek kiest voluit voor satire, overdrijving en humor. Wie houdt van de typische Brusselmans-mix van baldadigheid, maatschappijkritiek en absurde situaties zal hier volop aan zijn trekken komen. Het resultaat is een geestige en bij momenten messcherpe roman die niet alleen lacht met de literaire wereld, maar ook met iedereen die zichzelf daarin al te serieus neemt.