Val maar niet van de bergen

Val maar niet van de bergen is het debuut van Ronny Van Hee en wordt door de uitgever getypeerd als een familiesage uit Antwerpen. Centraal staat een oude vrouw die een flater begaat met bijna fatale gevolgen. Wanneer zij ter observatie wordt opgenomen in een instelling, krijgt haar kleinzoon van de psycholoog een bijzondere opdracht: onderzoeken hoe zijn grootmoeder is geworden tot de vrouw die zij is.

Die opdracht vormt het vertrekpunt van een zoektocht door het leven van de grootmoeder. De kleinzoon probeert te achterhalen wie zij werkelijk was en welke invloed zij heeft gehad op het leven van haar dochter en kleinkinderen. Daarmee richt de roman zich niet alleen op één persoon, maar op de relaties en verhoudingen binnen een familie.

Een belangrijk onderdeel van die zoektocht is de verhouding tussen verleden en heden. De geboortestad van de grootmoeder, Antwerpen, is in de loop van haar leven zo sterk veranderd dat de stad en de wereld rondom haar uiteindelijk onherkenbaar zijn geworden. Haar persoonlijke geschiedenis wordt daarmee verbonden met de geschiedenis van de stad waarin zij haar leven heeft doorgebracht maar die een vreemde voor haar geworden is.

De vraag naar haar karakter blijft bewust open. Was zij Dr. Jekyll of Mr. Hyde, of waren beide kanten in haar aanwezig? Die vraag maakt duidelijk dat de roman geen eenvoudig portret van een goede of slechte grootmoeder wil geven. De kleinzoon moet juist proberen de verschillende kanten van haar persoonlijkheid en haar levensloop te begrijpen en doorgronden.

Interessant is dat de zoektocht uiteindelijk ook bij de kleinzoon zelf uitkomt. De beschrijving van het boek spreekt over een ontdekkingstocht door het universum van zijn grootmoeder, haar Antwerpen en uiteindelijk ook van hemzelf. Het verleden van een familielid blijkt daarmee niet los te staan van de identiteit van degene die het onderzoekt.

Ronny kiest voor een opzet waarin een persoonlijke familiegeschiedenis wordt verbonden met grotere veranderingen in de omgeving. Antwerpen fungeert daarbij als meer dan een achtergrond: de veranderende stad vormt een belangrijk onderdeel van het verhaal. Daardoor krijgt de roman naast zijn familiale ook een sterk lokaal karakter.

De dementerende grootmoeder en haar verblijf in een instelling geven het verhaal bovendien een actueel en menselijk gezicht. Haar toestand roept de vraag op hoeveel iemand van zijn eigen geschiedenis kan vasthouden en hoeveel er door anderen moet worden gereconstrueerd. De kleinzoon probeert die geschiedenis bijeen te brengen voordat delen ervan definitief verloren gaan. Dat aspect is rechtstreeks verbonden met het uitgangspunt van de roman.

Val maar niet van de bergen is in de eerste plaats een roman over familie, afkomst en de zoektocht naar begrip. De centrale opdracht van de kleinzoon geeft het verhaal richting, terwijl de geschiedenis van zijn grootmoeder de mogelijkheid biedt om verschillende generaties en een veranderend Antwerpen met elkaar te verbinden.