Vogels van glas

In Vogels van glas verweeft Christel Desmaretz een hedendaagse zoektocht met een verborgen geschiedenis die teruggaat tot het Frankrijk van het ancien régime. Ninon staat aan het hoofd van de glasfabriek die haar grootvader heeft opgericht. Het bedrijf verkeert in moeilijkheden en juist op het moment dat zij probeert te bepalen hoe het verder moet, ontdekt ze in een ongebruikte kelder een kist met oude documenten. Daartussen bevindt zich de bestelbon van twee kostbare handspiegels.

Die spiegels vormen het centrale motief van de roman. In Spanje beschikt Pepa over een spiegel die zij heeft geërfd. Kemen herkent het belang ervan en legt een verband met de spiegels die ooit in Frankrijk werden vervaardigd. Samen met Ninon en de hulp van twee historici ontstaat vervolgens een zoektocht naar de oorsprong van de voorwerpen. Die leidt naar Versailles en het meisjespensionaat van Saint-Cyr, waar twee meisjes in het verleden opgroeiden.

Desmaretz gebruikt daarmee een klassieke historische-romaneske constructie: een voorwerp uit het verleden vormt de sleutel tot een verhaal dat in het heden opnieuw wordt ontdekt. Het aantrekkelijke daarvan is dat de geschiedenis niet als een afgesloten periode wordt gepresenteerd. Oude documenten en voorwerpen krijgen opnieuw betekenis zodra iemand bereid is hun verhaal te reconstrueren.

De keuze voor spiegels is bovendien bijzonder geschikt. Een spiegel toont wat zichtbaar is, maar verbergt tegelijk alles wat zich achter het oppervlak bevindt. Dat sluit goed aan bij de manier waarop de roman met het verleden omgaat. Wat aanvankelijk een waardevol en intrigerend object lijkt, blijkt verbonden met een veel donkerder geschiedenis. In het glas van de spiegels ligt letterlijk en figuurlijk een geheim besloten.

Een belangrijk deel van het historische verhaal speelt zich af rond Saint-Cyr. Desmaretz heeft zich daarbij duidelijk verdiept in de historische omgeving van Versailles en in de figuur van Madame de Maintenon, die het Maison royale de Saint-Louis in Saint-Cyr stichtte. De auteur beschrijft zelf hoe haar bezoeken aan Versailles deel uitmaakten van de voorbereiding van de roman.

De hedendaagse verhaallijn en de historische geschiedenis vullen elkaar goed aan. Ninons problemen met de glasfabriek geven het verhaal een concrete aanleiding, terwijl de zoektocht naar de spiegels voor een steeds groter mysterie zorgt. Ook Pepa krijgt een belangrijke plaats in het verhaal. Haar Spaanse achtergrond zorgt ervoor dat de zoektocht zich niet uitsluitend tot Frankrijk beperkt.

Opvallend is de aandacht voor vrouwelijke personages. De twee meisjes uit Saint-Cyr staan centraal in het historische mysterie, terwijl ook Ninon en Pepa in het heden zelf actief op zoek gaan naar antwoorden. De vrouwen zijn daarmee niet uitsluitend degenen over wie het verleden wordt verteld; ze zijn ook degenen die het verleden proberen bloot te leggen en er betekenis aan geven.

De historische achtergrond vormt een van de sterkste kanten van het boek. Desmaretz heeft een duidelijke belangstelling voor oude gebouwen en de mensen die er gewoond hebben. Die fascinatie is ook in Vogels van glas goed merkbaar. De plaatsen zijn niet louter decorstukken, maar functioneren als dragers van herinneringen.

Een lichte kritiek is dat de roman door de combinatie van verschillende personages, tijdlagen en locaties soms wat veel informatie tegelijk aanbiedt. De zoektocht moet verschillende historische puzzelstukken met elkaar verbinden en daardoor ligt het accent geregeld meer op het ontrafelen van het verleden dan op de psychologische verdieping van de personages. Voor lezers die vooral van historische mysteries houden, zal dat eerder een pluspunt zijn dan een bezwaar.