Volt

Met Volt trekt Roderik Six de werkelijkheid ver voorbij het herkenbare. De roman speelt zich af na een wereldbrand, in een samenleving waarin de oude wereldorde is ingestort. Een machtig conglomeraat heeft een tropisch eiland tot toevluchtsoord gemaakt voor een financiële elite. Buiten de beschermde enclave is de wereld grotendeels verwoest; binnen de muren heersen luxe, macht en geweld.

Centraal staat Duvall, hoofd van de geheime dienst. Vanuit een glazen toren bepaalt hij wie toegang krijgt tot het eiland en wie niet. Hij is tegelijkertijd machthebber en gevangene van het systeem dat hij zelf in stand houdt. Samen met de wetenschapper Victor en de archivaris Sebastian vormt hij een ongemakkelijk driemanschap dat de overblijfselen van deze nieuwe wereld bestuurt.

Six maakt van deze dystopische wereld geen eenvoudige toekomstfantasie. Het eiland functioneert vooral als een uitvergroot model van een maatschappij waarin macht, rijkdom en angst steeds verder van elkaar losraken. De financiële elite heeft zich teruggetrokken op een veilige plek, terwijl de lokale bevolking wordt onderdrukt. De verwoeste wereld buiten het eiland is daarmee niet alleen decor, maar het gevolg van een beschaving die zichzelf heeft uitgeput.

Duvall is daarbij een interessant hoofdpersonage omdat hij niet wordt neergezet als een klassieke machtswellusteling. Hij draagt zijn eigen verleden met zich mee. Wanneer hij ’s avonds alleen in zijn villa naar de zee kijkt, komen herinneringen boven aan Zuid-Afrika, zijn vroegere werk in The City en een vrouw die uit zijn leven is verdwenen. De vraag wat er met zijn verleden is gebeurd, loopt daardoor parallel aan de vraag wat er met de wereld is gebeurd.

Dat maakt Volt ook een roman over geheugen. Duvall probeert de brokstukken van zijn verleden aan elkaar te leggen, terwijl de wereld om hem heen eveneens uit brokstukken bestaat. Het persoonlijke en het maatschappelijke zijn voortdurend met elkaar verbonden.

Six laat dromen, herinneringen, waanbeelden en werkelijkheid in elkaar overlopen. De lezer krijgt daardoor steeds minder houvast. Wat aanvankelijk nog een herkenbare dystopische wereld lijkt, verandert langzaam in een beklemmende psychologische ruimte. Flanders Literature noemt juist de toenemende rol van hallucinaties, waanbeelden, dromen en fantomen als een belangrijk onderdeel van de roman.

Dat werkt goed, omdat de personages zelf nauwelijks nog betrouwbare gidsen zijn. Ze proberen controle te houden over een wereld die al lang niet meer onder controle is. De rationele verklaringen waarop ze vertrouwen, beginnen steeds meer af te brokkelen.

Ook de stijl speelt daarin een belangrijke rol. Six schrijft zintuiglijk en beeldend, met veel aandacht voor lichamelijkheid, hitte, verval en geweld. De omgeving voelt daardoor voortdurend fysiek aanwezig. Het tropische eiland is geen paradijselijke vluchtplaats, maar een broeierige plek waar de dreiging onder de oppervlakte blijft zitten.

De invloed van klassieke dystopische literatuur is duidelijk herkenbaar. Volt wordt onder meer in verband gebracht met 1984 van George Orwell, Heart of Darkness van Joseph Conrad en Brave New World van Aldous Huxley. Toch is Six allerminst een imitator. Hij gebruikt herkenbare elementen van het dystopische genre om een veel donkerder en meer associatieve roman te bouwen.

Vooral de combinatie van politieke macht en lichamelijk verval maakt Volt ongemakkelijk. De elite kan zich op het eiland beschermen tegen de gevolgen van de wereldbrand, maar kan zich niet volledig beschermen tegen de menselijke eigenschappen die de ondergang mede hebben veroorzaakt: hebzucht, geweld, angst en wantrouwen.

Daarmee krijgt de roman iets van een parabel. Het gaat niet alleen om de vraag hoe de wereld na een ramp verder moet, maar om de vraag of de mens in staat is een andere wereld te bouwen dan degene die hij heeft vernietigd.

De titel Volt verwijst bovendien niet naar één eenvoudige betekenis. Het woord suggereert elektriciteit, spanning en energie, maar ook een plotselinge omslag. Dat past bij een roman waarin voortdurend spanning wordt opgebouwd en waarin de werkelijkheid zelf onder hoogspanning lijkt te staan.