Vuile lakens

Vuile lakens. Een hedendaagse visie op seksualiteit van Anaïs Van Ertvelde en Heleen Debruyne vertrekt vanuit een ongemakkelijke vaststelling: hoewel seks overal zichtbaar en bespreekbaar lijkt, zijn we lang niet zo vrijgevochten als we graag geloven. Achter de beelden van blote lichamen, seksuele voorlichting en commerciële verleiding blijven hardnekkige normen, schaamte en ongelijkheid schuilgaan. De auteurs onderzoeken die tegenstrijdigheid aan de hand van geschiedenis, cultuur, wetenschap en persoonlijke ervaringen.

De kracht van het boek ligt in de combinatie van kennis en openhartigheid. Van Ertvelde en Debruyne schrijven zonder omwegen over onderwerpen die doorgaans in klinische taal, pornografische beelden of discreet gefluister worden behandeld. Ze maken duidelijk dat seksualiteit nooit uitsluitend een privéaangelegenheid is, maar ook wordt gevormd door religie, medische opvattingen, genderrollen, economische belangen en maatschappelijke verwachtingen. Vooral de historische invalshoek voorkomt dat hun betoog blijft steken in hedendaagse verontwaardiging.

Toch is het boek niet overal even overtuigend. De auteurs willen veel tegelijk behandelen en bewegen zich soms snel van een historisch voorbeeld naar een persoonlijke anekdote of een actuele maatschappelijke kwestie. Daardoor krijgen sommige onderwerpen eerder een prikkelende aanzet dan een volledig uitgewerkte analyse. Ook de centrale stelling dat seksuele vrijheid grotendeels een illusie is, wordt zo nadrukkelijk herhaald dat ze af en toe meer als uitgangspunt dan als vraagstelling gaat functioneren.

Daar staat tegenover dat de essays juist door hun losse, soms speelse karakter toegankelijk blijven. De auteurs schrijven niet vanuit de behoefte om een nieuwe seksuele moraal op te leggen, maar willen zichtbaar maken hoe weinig vanzelfsprekend onze ideeën over verlangen, schaamte en lichamelijkheid zijn. Hun vrijmoedigheid is daarbij geen doel op zich: ze dient om de afstand tussen wat mensen werkelijk ervaren en wat daarover publiekelijk gezegd mag worden, te verkleinen.

Vuile lakens is daarmee een informatief, geestig en geregeld confronterend boek. Niet elke redenering wordt even diep uitgewerkt en de polemische toon kan soms voorspelbaar worden. Het boek laat zien dat seksuele vrijheid niet alleen betekent dat er meer over seks wordt gesproken, maar ook dat mensen werkelijk de ruimte krijgen om hun lichaam en verlangens zonder schaamte, dwang of opgelegde verwachtingen te beleven.