Wonderlamp

Sommige boeken vertellen een verhaal, andere proberen een ervaring vast te houden die zich nauwelijks laat vangen in woorden. Wonderlamp behoort duidelijk tot die tweede categorie. In deze persoonlijke en beschouwende roman onderzoekt Désanne van Brederode niet alleen herinnering en verlangen, maar vooral de merkwaardige kracht waarmee mensen zich kunnen hechten aan plaatsen, ontmoetingen en mogelijkheden die misschien nooit volledig werkelijk zijn geweest.

Het vertrekpunt is een reis naar Bethlehem en Jeruzalem, die de verteller samen met haar zoon onderneemt. Daar ontmoeten ze Aladdin, een winkelier die zich opwerpt als gids en hen binnenleidt in een werkelijkheid die voor toeristen meestal verborgen blijft. Via hem ontstaat een blik op het dagelijkse leven van Palestijnen, op een gebied dat vaak uitsluitend verschijnt in nieuwsberichten en politieke analyses. Toch gaat Wonderlamp uiteindelijk niet over geopolitiek. Het gaat over ontmoeting, verbeelding en de sporen die mensen bij elkaar kunnen nalaten.

Van Brederode schrijft bewust vanuit de onzekerheid van herinneringen. Aladdin blijft een raadselachtige figuur. Was de vriendschap werkelijk zo bijzonder als de verteller zich herinnert? Werden bepaalde gevoelens achteraf versterkt door afstand en nostalgie? De auteur laat die vragen grotendeels open. Daardoor ontstaat een boek dat minder geïnteresseerd is in feiten dan in de manier waarop mensen betekenis geven aan hun ervaringen.

Een van de grote kwaliteiten van Wonderlamp is de kwetsbaarheid waarmee van Brederode schrijft. Ze toont zich niet als een alwetende verteller, maar als iemand die probeert te begrijpen waarom sommige ontmoetingen blijven nazinderen terwijl andere verdwijnen. Dat levert een boek op dat tegelijk persoonlijk en filosofisch is.

Zoals vaker in haar werk spelen reflectie en gedachte-experimenten een belangrijke rol. De auteur onderzoekt wat verlangen eigenlijk is. Waarom blijven mensen verlangen naar plaatsen waar ze niet zijn, naar mensen die afwezig zijn of naar mogelijkheden die nooit werkelijkheid werden? In plaats van dat verlangen te beschouwen als een tekort, presenteert van Brederode het als een wezenlijk onderdeel van mens-zijn.

De stijl is bedachtzaam, associatief en soms bijna meditatief. Wie een strak opgebouwde roman verwacht met duidelijke conflicten en ontwikkelingen, zal mogelijk moeite hebben met het vrije karakter van het boek. Wonderlamp beweegt zich eerder tussen reisverhaal, essay, herinnering en filosofische beschouwing dan binnen de grenzen van een klassieke roman.

Dat maakt het boek niet altijd gemakkelijk. Sommige passages lijken meer geïnteresseerd in ideeën dan in gebeurtenissen en af en toe dreigt de introspectie de vaart uit het verhaal te halen. Tegelijk ligt juist daar de aantrekkingskracht voor lezers die houden van literatuur die vragen stelt in plaats van antwoorden geeft.

Wat uiteindelijk blijft hangen, is de warmte waarmee van Brederode schrijft over menselijke verbondenheid. Tegen de achtergrond van politieke grenzen, afstand en tijdverlies onderzoekt ze hoe mensen elkaar kunnen blijven meedragen in gedachten en herinneringen. Zelfs wanneer een ontmoeting voorbij is, blijft ze doorwerken.

Wonderlamp is een intiem, beschouwend en vaak ontroerend boek over herinnering, heimwee en de menselijke verbeelding. Désanne van Brederode toont opnieuw haar talent om persoonlijke ervaringen te verbinden met grotere existentiële vragen. Het resultaat is een roman die niet zozeer gaat over wat werkelijk gebeurd is, maar over wat mensen blijven verlangen, zelfs wanneer ze weten dat het onbereikbaar is geworden.