Wrijving

Met Wrijving reconstrueert Peter Jan Margry het opmerkelijke leven van Johan Mezger, de negentiende-eeuwse masseur en geneesheer die uitgroeide van Amsterdamse slagerszoon tot internationaal gevierd behandelaar van Europese elites. Het boek beweegt zich op het snijvlak van biografie, cultuurgeschiedenis en medische geschiedenis, en probeert tegelijk een bredere tijdsgeest zichtbaar te maken.

Margry kiest nadrukkelijk voor een verhalende aanpak. Mezger verschijnt niet alleen als medische pionier, maar ook als een complexe figuur die laveert tussen wetenschap, intuïtie, ambitie en zelfmythologisering. De auteur besteedt veel aandacht aan de sociale omgeving waarin Mezger opereerde: aristocratische salons, kuuroorden, nerveuze patiënten en een negentiende eeuw waarin lichamelijkheid, zenuwziekten en seksualiteit steeds openlijker onderwerp van gesprek werden. Daardoor krijgt het boek meer reliëf dan een klassieke levensbeschrijving.

Een van de sterkste elementen van Wrijving is de manier waarop massage en lichamelijk contact historisch worden geplaatst. Wat vandaag relatief vanzelfsprekend lijkt, blijkt in Mezgers tijd controversieel en zelfs revolutionair geweest te zijn. Vooral de beschrijvingen van zijn omgang met vrouwelijke patiënten en zijn contacten met vorstelijke cliënten geven inzicht in veranderende ideeën over geneeskunde, intimiteit en autoriteit. De figuur van keizerin Sisi blijft daarbij onvermijdelijk een belangrijke aantrekkingspool.

Stilistisch leest het boek vlot en toegankelijk. Margry schrijft helder en weet historische details vaak levendig te presenteren zonder voortdurend academisch te worden. Tegelijk zorgt die brede vertelstijl er soms voor dat de grens tussen historische reconstructie en dramatisering wat vervaagt. Sommige passages lijken sterk te leunen op sfeer en anekdotiek, waardoor de analytische afstand af en toe vermindert.

Ook de omvangrijke aandacht voor Mezgers patiënten, conflicten en persoonlijke visie maakt dat het boek soms uitwaaiert. Niet elke zijlijn draagt evenveel bij aan het centrale verhaal. Toch past die overvloed ergens bij het onderwerp zelf: Wrijving wil duidelijk niet enkel het portret van één man schetsen, maar een volledige culturele wereld oproepen.

Als geheel is Wrijving een verzorgde en informatieve historische vertelling die een weinig bekende figuur opnieuw onder de aandacht brengt. Het boek zal waarschijnlijk vooral lezers aanspreken die geïnteresseerd zijn in medische geschiedenis, negentiende-eeuwse cultuur en biografische non-fictie. Margry slaagt erin Johan Mezger neer te zetten als zowel een pionier als een product van zijn tijd — bewonderd, omstreden en uiteindelijk ook kwetsbaar voor de grenzen van zijn eigen overtuigingen.