Antwerp Empire Palace
Patrick Conrad schrijft met Antwerp Empire Palace geen klassieke misdaadroman, maar een soort schemerige koortsdroom waarin plot, herinnering en verbeelding voortdurend in elkaar overlopen. Wie een strak opgebouwde whodunit verwacht, komt bedrogen uit; wie zich wil onderdompelen in sfeer en stijl, zit hier juist goed.
De premisse – een vermoorde diamantair in een hotel en een oudere, mogelijk verwante dood van een filmdiva – lijkt op papier traditioneel. Maar Conrad gebruikt dat gegeven vooral als kapstok. De zoektocht naar de dader is minder belangrijk dan de manier waarop de personages zich door het verhaal bewegen: Manu en Romain als melancholische getuigen van een verleden dat steeds minder betrouwbaar wordt, Bob Snijders als speurder die eerder door de mist tast dan ze doorbreekt, en een hele stoet kleurrijke figuren die eerder opduiken als echo’s dan als afgeronde karakters.
Wat opvalt, is de taal. Conrad schrijft barok, zintuiglijk en soms ronduit decadent. Antwerpen wordt geen stad maar een decor, een nachtelijke illusie vol cafés, hotels en schimmen. Die stijl is tegelijk de grote kracht en de mogelijke struikelblok van het boek. Voor sommige lezers zal het hypnotiserend werken; voor anderen voelt het overdadig, alsof de schrijver zich meer verliest in sfeer dan in verhaal.
De centrale vraag – wat is echt en wat is verbeelding, en hoe moeten we Bessie Rogers plaatsen in dat spanningsveld – blijft bewust diffuus. Conrad lijkt weinig interesse te hebben in sluitende antwoorden. De ontknoping is dan ook minder een oplossing dan een vervaging: lijnen komen samen, maar lossen tegelijk weer op.
Sterk is hoe het boek speelt met tijd en herinnering. De twee moordzaken spiegelen elkaar, maar nooit op een eenvoudige manier. Het verleden is hier geen vast gegeven, maar iets dat telkens herschreven wordt door wie het zich herinnert. Dat geeft de roman een melancholische ondertoon die blijft hangen.
Minder sterk is dat de plot soms echt naar de achtergrond verdwijnt. Op bepaalde momenten voelt het alsof de roman stilvalt in zijn eigen stijl. Wie houvast zoekt in spanning of logica, kan afhaken.
Kort samengevat: Antwerp Empire Palace is geen boek dat je leest om te weten “wie het gedaan heeft”, maar om te verdwalen in een wereld van herinnering, illusie en nachtelijke schoonheid. Het is literair, eigenzinnig en niet altijd even toegankelijk, maar precies daardoor ook interessant.
Recensie: Jan Van Keerbergen
Submit your review | |
Dit verhaal is slechts een alibi dat Conrad zichzelf gunt om vrij te kunnen dwalen door de ruimtes die hem werkelijk interesseren, men zou het zonder moeite kunnen loslaten, het laten vallen als iets bijkomstigs, zonder dat er ook maar iets wezenlijks verloren gaat, want wat hier telt, wat hier onweerstaanbaar naar voren dringt, is de tijdgeest — die ongrijpbare, glijdende substantie die zich onttrekt aan elke poging tot beschrijving en die Conrad dan ook niet beschrijft maar overvalt, alsof hij haar op heterdaad betrapt, alsof hij haar onderschept op het exacte moment dat zij zich aan de wereld wil onttrekken, alsof hij sneller is dan het verdwijnen zelf en haar, tegen alle waarschijnlijkheid in, nog één keer weet vast te houden terwijl de rest van de wereld al vredig slaapt en niets meer vermoedt.
En daarin, precies daarin, voltrekt zich iets wat zelden gebeurt en nog zeldzamer standhoudt: Conrad schrijft niet over Antwerpen, hij ís Antwerpen — of beter nog, hij laat zich gebruiken, hij stelt zich open als een kanaal, een doorgang waardoor een bijna verdwenen Antwerpen opnieuw kan ademen, kan fluisteren, kan bestaan in de schaduw van zijn eigen vergetelheid, een stad die balanceert op de breuklijn tussen grandeur en verval, tussen een schoonheid die ooit vanzelfsprekend was en een vermoeidheid die zich nu als een sluier over alles heeft gedrapeerd, tussen het licht dat ooit verblindde en het zachte uitdoven dat zich nu onvermijdelijk voltrekt.
En ja, daar knarst het, daar schuurt het, daar verraadt het boek zijn eigen onmogelijkheid: want wat zich hier aandient, wat zich hier opdringt, is te groot, te vloeibaar, te ongrijpbaar om zich zonder verlies in de vorm van een roman te laten persen, het is alsof het werk zich heeft vergist van lichaam, alsof het zich heeft laten opsluiten in een structuur die het niet kan dragen, die het slechts gedeeltelijk kan bevatten — en toch, of juist daardoor, ontstaat er een spanning die het geheel draagt, een onrust die het boek zijn adem geeft, een gevoel dat men kijkt naar een tableau vivant dat weigert stil te staan, dat zich onttrekt aan zijn eigen omlijsting en zich blijft verzetten tegen elke poging tot fixatie.
Wat overblijft, wat zich vastzet en niet meer loslaat, is geen verhaal maar een toestand, een stemming, een herinnering die men nooit zelf heeft beleefd en die zich toch met een verontrustende vertrouwdheid aandient, alsof ze al die tijd ergens in de coulissen van het eigen geheugen heeft gewacht om eindelijk erkend te worden; zoals bij de grote dromers en stilisten — zij die begrijpen dat taal haar hoogste vorm bereikt waar zij ophoudt te verklaren en begint te suggereren — ontstaat hier iets wat zich niet laat benoemen zonder het te verraden, maar dat juist daardoor blijft nazinderen met een hardnekkigheid die men niet meer van zich afschudt.
Antwerp Empire Palace is dan ook geen boek dat men leest en sluit, geen object dat zich laat consumeren en vervolgens laat vergeten — het is een verblijf, een onderdompeling, een tijdelijke overgave aan een wereld die slechts bestaat zolang men bereid is haar te blijven dromen; en eens men die droom verlaat, blijft er iets achter, iets onbestemds maar onuitwisbaars, alsof men, al was het maar voor even, heeft rondgedwaald in een stad die nooit helemaal heeft bestaan en juist daarom nooit meer zal verdwijnen.