De geuren van de kathedraal

Wendy Wauters‘ De Geuren van de Kathedraal winnaar van de Kleio Klasseprijs 2025 en genomineerd voor de longlist van de Libris Geschiedenis Prijs 2023, is een meeslepende reis terug in de tijd, een geurige en levendige reconstructie van het 16e-eeuwse Antwerpen, gecentreerd rond het bruisende hart van de Onze-Lieve-Vrouwekerk, later de kathedraal. Wauters weet met verve een zintuiglijk rijke wereld op te roepen, een wereld waarin het sacrale en het profane, het verhevene en het vulgaire, onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.

De openingsbeelden alleen al zijn genoeg om de lezer te intrigeren. Een “vlaag van natte hond” die zich mengt met “dikke blauwe wierookwolken,” de “penetrante geur van lijken in ontbinding” die contrasteert met de “parfumwalm van opgetutte kooplui” – Wauters schuwt de details niet. Ze presenteert ons geen geromantiseerd beeld van het verleden maar een rauwe, eerlijke en daardoor des te boeiendere kijk op het dagelijks leven in de schaduw van de kathedraal. De geluiden, de geuren, de beelden – alles komt tot leven in een kakofonie van menselijke activiteit.

De kathedraal zelf wordt in Wauters’ handen een microkosmos van de 16e-eeuwse Antwerpse samenleving. Het is een plek waar “diepgelovige parochianen” hun pad kruisen met “hondenslagers, pelgrims en veehandelaars.” Een plek waar religieuze sereniteit vaak ver te zoeken is, overstemd door de luidruchtige realiteit van een snel groeiende handelsstad. Wauters toont ons de complexiteit van het geloof in een tijd van grote sociale en religieuze veranderingen. De “heiligen” die “in het schemerduister” toekijken, lijken getuige te zijn van een wereld die in beweging is, een wereld waarin oude tradities botsen met nieuwe ideeën.

Een van de meest intrigerende aspecten van het boek is de aandacht voor de details die vaak over het hoofd worden gezien in traditionele historische verhalen. Wauters duikt in de kleine, alledaagse gebeurtenissen die het leven van gewone mensen vormden. Ze beschrijft niet alleen de pracht en praal van de kathedraal maar ook de stank en de armoede die er vlakbij bestonden. Ze vertelt over de vrouwen die “afgehakte vingers onder het altaar verstoppen,” een macaber detail dat de donkere kant van de religieuze devotie onthult.

Door deze details te belichten, slaagt Wauters erin om een genuanceerd en menselijk beeld van het verleden te schetsen. Ze laat ons zien dat de mensen die in de 16e eeuw leefden, net als wij, complexe en tegenstrijdige wezens waren. Ze waren zowel vroom als zondig, zowel genereus als zelfzuchtig. Ze waren slachtoffers van hun tijd, maar ook de makers ervan.

De Geuren van de Kathedraal is meer dan alleen een geschiedenisboek. Het is een levendig en meeslepend verhaal dat de lezer meeneemt op een reis door de tijd. Het is een boek dat de zintuigen prikkelt, de geest uitdaagt en het hart raakt. Wauters heeft een meesterwerk gecreëerd dat zowel informatief als vermakelijk is, een boek dat nog lang na het lezen blijft nazinderen. De Kleio Klasseprijs 2025 is dan ook meer dan verdiend, en de nominatie voor de Libris Geschiedenis Prijs 2023 (longlist) getuigt van de hoge kwaliteit van dit unieke en originele werk.

Recensie: Bavo Snauwaert

← overzicht – De heks van Gottem