De luimen van de leeuw

Ilja Leonard Pfeijffer is een taalkundig virtuoos, een begenadigd stilist die de Nederlandse taal kneedt en wringt tot ze vonken geeft. In zijn nieuwste roman, De luimen van de leeuw, etaleert hij deze gave ten volle. Maar virtuositeit is niet genoeg. Een roman moet meer zijn dan een parade van vernuftige zinswendingen en erudiete verwijzingen. Een roman moet een verhaal vertellen dat beklijft, personages scheppen die je raken, en een thema verkennen dat je aan het denken zet. En daar wringt de schoen bij dit boek.

Het verhaal, dat zich afspeelt in het hedendaagse Genua, draait om een groep expats die zich wentelen in hun eigen decadentie en intellectuele superioriteit. We ontmoeten onder meer een schrijver met een writer’s block, een cynische kunstenaar, en een reeks kleurrijke randfiguren die de boel opvrolijken. Pfeijffer beschrijft hun levens met de hem kenmerkende ironie en scherpe observatie. Hij fileert de hypocrisie van de hogere kringen en ontmaskert de leegte achter de façade van succes en glamour.

Pfeijffer spaart de lezer niet. Hij strooit kwistig met literaire verwijzingen, filosofische bespiegelingen en taalkundige hoogstandjes. Soms is het overweldigend, soms zelfs vermoeiend. Het is alsof de auteur voortdurend wil bewijzen hoe slim hij is, waardoor het verhaal zelf naar de achtergrond verdwijnt.

De personages in De luimen van de leeuw zijn karikaturen. Ze zijn intelligent, welbespraakt en onuitstaanbaar. Ze lijden aan een chronisch gebrek aan authenticiteit en zijn gevangen in hun eigen zelfgenoegzaamheid. Het is moeilijk om met ze mee te leven, laat staan om om ze te geven. Dit is een bewuste keuze van Pfeijffer, en hij voert het consequent door. Maar het resultaat is dat de roman afstandelijk blijft, een intellectueel spel zonder emotionele diepgang.

Het thema van de roman is de vervreemding van de moderne mens, de zoektocht naar identiteit in een wereld zonder vaste waarden. Pfeijffer snijdt interessante vragen aan, maar hij geeft geen antwoorden. Hij laat de lezer achter met een gevoel van desillusie en nihilisme. Is dat erg? Niet per se. Maar het maakt De luimen van de leeuw tot een weinig bevredigende leeservaring.

De auteur toont aan dat hij een meester is van de taal. Maar De luimen van de leeuw is ook een ijdele vertoning, een roman die meer wil imponeren dan beroeren. Het is een boek voor de liefhebber van literaire spelletjes, maar niet voor de lezer die op zoek is naar een verhaal met hart en ziel. Terwijl de luimen, de nukken en grillen van de leeuw, misschien vermakelijk zijn om te aanschouwen, missen ze de kracht en de brul die we van een koning der dieren verwachten. De roman is meer een tamme poes die met zijn klauwen speelt, dan een leeuw die zijn territorium verdedigt.

Recensie: Herman Verschoren

← overzicht – Grand-hotel Europa – Alkibiades