De wonderen

Met De wonderen levert Jeroen Olyslaegers opnieuw een roman af die moeiteloos laat zien waarom hij zich de voorbije jaren heeft ontwikkeld tot een van de meest markante stemmen in de Nederlandstalige literatuur. Wie zijn werk kent — van het geëngageerde en veelbesproken Wil tot het experimentelere Winst en het zintuiglijk geladen Wij — zal in De wonderen meteen het herkenbare Olyslaegers-DNA terugvinden: een krachtige taal, scherp afgetekende personages en een subtiel balancerend spel tussen historische context en morele verkenning. Tegelijkertijd voelt deze nieuwe roman opvallend fris, alsof de auteur zichzelf opnieuw heeft uitgedaagd en daarbij een zachtere, contemplatievere toon heeft toegelaten zonder zijn kenmerkende intensiteit te verliezen.

Waar Olyslaegers in Wil de lezer middenin de morele ambiguïteit van de oorlog gooide en in Winst de moderne tijd fileerde met een soort woedende luciditeit, kiest hij in De wonderen voor een verhaal dat op het eerste gezicht ingetogener lijkt, maar net daardoor des te intrigerender wordt. De roman is doordrongen van een gevoel van verwondering dat schuilgaat in het alledaagse — een thema dat niet alleen de titel draagt, maar als een fluisterende onderstroom doorheen het hele boek loopt. Olyslaegers toont dat het uitzonderlijke vaak huist in de kleinste gebaren, de stilste verschuivingen, de intieme momenten waarin personages elkaar net wel of net niet begrijpen. Het is een wereld die hij met veel empathie en zintuiglijke precisie tot leven brengt.

Stilistisch blijft Olyslaegers in topvorm. De ritmische zinnen, het spel met perspectief en het subtiele gebruik van Antwerps idioom zorgen opnieuw voor dat typische mengsel van poëzie en rauw realisme dat zijn werk zo herkenbaar maakt. Toch is er in De wonderen een opvallende mildheid aanwezig. Waar zijn eerdere romans vaak gekenmerkt worden door een dreiging die onvermijdelijk aan de oppervlakte borrelt, laat Olyslaegers hier meer ruimte voor nuance en voor momenten van rust. Die keuze geeft het boek een andere ademhaling dan zijn voorgangers, zonder dat het aan kracht inboet. Het voelt als een logische evolutie: de auteur blijft zichzelf trouw, maar durft tegelijkertijd te verschuiven.

Een van de sterke punten van De wonderen is de manier waarop Olyslaegers denkbeelden suggereert zonder ze op te dringen. De roman vertrouwt op de intelligentie en gevoeligheid van de lezer, iets wat ook in Wij sterk aanwezig was. Maar waar Wij zich vooral liet kennen door zijn fragmentarische, bijna hallucinerende structuur, is De wonderen toegankelijker en meer verhalend van aard. De personages worden met zachte aandacht neergezet, vaak in scènes die niet zozeer draaien om plotmatige vooruitgang, maar om beleving, sfeer en onderhuidse spanning. Dat maakt de leeservaring warm en uitnodigend, zelfs wanneer er donkere thema’s flitsen aan de randen van het verhaal.

In thematisch opzicht sluit het boek mooi aan bij Olyslaegers’ voortdurende interesse in de manieren waarop mensen hun morele kompas vinden of verliezen, vaak onder invloed van omstandigheden die groter zijn dan henzelf. Toch kiest hij er dit keer voor om die morele zoektocht minder expliciet te kaderen. De grote historische en maatschappelijke kwesties blijven aanwezig, maar ze worden gefilterd door een intiemer perspectief. Dat maakt De wonderen misschien tot zijn meest menselijke roman tot nu toe — een boek dat niet enkel wil analyseren, maar ook wil voelen.

Wat De wonderen zo bijzonder maakt, is dat het ondanks zijn rustige, bijna bezonken toon nooit vrijblijvend wordt. Olyslaegers nodigt de lezer uit om anders te kijken, om aandacht te hebben voor het detail, voor de kleine verschuivingen die een leven tekenen. Hij doet dat zonder didactiek, zonder moreel vingertje, maar met een warm soort verwondering die je als lezer zelden onberoerd laat. Dat maakt het boek niet alleen aangenaam om te lezen, maar ook verrassend beklijvend.

In vergelijking met zijn eerdere werk voelt De wonderen als een zachte stap vooruit — een roman waarin Olyslaegers toont dat hij zijn thematische en stilistische terrein blijft uitbreiden zonder zijn literaire identiteit te verliezen. Het is een rijk, warm en meeslepend boek dat de lezer uitnodigt om traag te lezen, te proeven, te herlezen. Misschien ligt precies daarin het mooiste wonder van alles: dat een auteur met een zo herkenbare stem toch telkens opnieuw weet te verrassen.

Recensie: Bert Vandoorne

← overzicht – Wil