Dodeman

Met Dodeman levert Uschi Cop een opvallend ambitieus en thematisch geladen debuut af. Het boek beweegt zich ergens tussen roman, ideeënliteratuur en modern sprookje, en probeert tegelijk psychologisch, maatschappelijk en filosofisch te zijn. Dat maakt het geen makkelijke, maar wel een interessante leeservaring.

Centraal staan de tweelingzussen Ise en Ursula, die genetisch identiek zijn maar zich totaal verschillend ontwikkelen. Wanneer Ise terugkeert naar haar ouderlijk huis – waar hun moeder onder mysterieuze omstandigheden stierf – ontspint zich een verhaal waarin herinnering, identiteit en realiteit voortdurend door elkaar lopen. Wat begint als een persoonlijke zoektocht, krijgt al snel een bredere dimensie, met thema’s als femicide, activisme en de vraag hoe ver verzet mag gaan.

Cop kiest nadrukkelijk voor gelaagdheid. De roman combineert verschillende vertelvormen: een vrij klassieke verhaallijn rond Ise, brieven van Ursula en dialogen binnen een feministisch collectief. Dat zorgt voor dynamiek, maar maakt het boek soms ook fragmentarisch. De lezer moet actief meedenken en verbanden leggen – dit is geen roman die je passief consumeert.

Stilistisch valt vooral de sfeer op. Dodeman heeft iets beklemmends en tegelijk sprookjesachtigs: het ouderlijk huis en de tuin fungeren bijna als levende entiteiten, waardoor het verhaal een licht vervreemdende, soms zelfs hallucinerende toon krijgt. Die aanpak werkt goed om de innerlijke verwarring van de personages tastbaar te maken.

Inhoudelijk is dit duidelijk een geëngageerd boek. Cop wil meer dan een verhaal vertellen; ze wil nadenken afdwingen over maatschappelijke structuren, taalgebruik en geweld tegen vrouwen. Dat maakt Dodeman relevant en urgent, maar soms ook zwaar. De discussies binnen het collectief kunnen vrij theoretisch worden, waardoor het narratieve tempo af en toe vertraagt. Dat is meteen ook het grootste minpunt: niet elke lezer zal die ideeënlaag even organisch in het verhaal geïntegreerd vinden.

Wat wel overtuigt, is de kern: de relatie tussen de zussen en de vraag wie je bent als je verhaal – je herinneringen, je identiteit – niet meer betrouwbaar blijkt. Daar raakt Cop aan iets universelers dan het expliciet politieke kader, en precies daar wint de roman aan kracht.

Alles bij elkaar is Dodeman een gedurfd en intellectueel debuut dat niet voor iedereen zal zijn, maar wel duidelijk laat zien dat Uschi Cop een eigen stem heeft. Het is een boek dat eerder vragen stelt dan antwoorden geeft, en daardoor nog een tijdje blijft nazinderen.

Recensie: Luc Van Ballaer

← overzicht – Meisjes van krijt