Een vlam Tasmaanse tijgers

Het lezen van een boek van Charlotte Van den Broeck voelt steeds weer als het betreden van een onbekend, maar vertrouwd landschap, waar je met een zekere nieuwsgierigheid en onverklaarbare lichtvoetigheid je literaire schoenen graag voor aantrekt. In Een vlam Tasmaanse tijgers start die reis verrassend dichtbij: in de garage van haar grootmoeder, waar tapijten van uiteenlopende stoffen en motieven kriskras over de kale vloer zijn gedrapeerd. Deze schijnbare chaos wordt een metafoor voor de manier waarop Van den Broeck haar verhaal benadert: lagen van herinnering, perspectieven en fictieve invullingen overlappen elkaar, schuiven, worden herschikt en herzien. Niet het vinden van een absolute waarheid staat centraal, maar het blootleggen van de onderkant van de tapijten – een intuïtief weefsel van verhalen vol tegenstrijdigheden, gaten en onverwachte patronen.

In vijfentwintig korte hoofdstukken wijdt Van den Broeck zich aan de tragische geschiedenis van de Tasmaanse tijger, een dier dat wereldwijd symbool staat voor door menselijk toedoen verloren biodiversiteit. Maar in haar handen wordt het verhaal veel meer dan een historische reconstructie. Het wordt een onderzoek naar de manier waarop wij als mensen verhalen construeren en betekenis toekennen: hoe emoties worden geprojecteerd, hoe wetenschap en beeldvorming elkaar kruisen, en hoe onze denkmodellen ontzettend vaak tekortschieten. Haar woorden dirigeren ons naar prangende, actuele vragen: de ecologische crisis, de gevaren van antropomorfisme, binaire denkkaders, en de marginalisering van dieren. Van den Broeck betreedt voorzichtig stoffige archieven en gekoesterde natuurhistorische collecties, spreekt met experts wereldwijd, en laat in haar boek zien dat bronnen zowel bewaard als vergeten worden – plekken waar het verleden wordt gehuld in illusies van volledigheid.

Haar aandacht voor het toevallige en het onderliggende, dat betekenis aan ogenschijnlijk triviale details geeft is verrassend.  Soms glipt het oog van de lezer naar een bijna onopvallend fragment, dat bij nadere beschouwing een nieuwe wereld opent. Het zijn die ‘verhevigde bijzonderheden’ die anders onopgemerkt zouden blijven, die haar verhaal laten meanderen en ons nadenken over onze eigen keuzes. Waarom investeren we miljoenen in pogingen de Tasmaanse tijger te herintroduceren, terwijl soorten die nu uitsterven vaak nauwelijks aandacht krijgen?

Het resultaat is een werk dat tegelijk zorgvuldig en speels is, waarin iedere stap, iedere observatie een fonkelende ontdekking biedt. Van den Broecks poëtische oog voor details, haar intuïtieve route door tijd en verhaal, en haar doordachte bespiegelingen maken van Een vlam Tasmaanse tijgers een literair avontuur dat uitnodigt tot herlezen. Een boek dat ons confronteert met de fragiele romantiek van verliezen die nog te vermijden zijn, en met tragedies die zich onverwachts in het heden voltrekken.

Recensie: Jens Moerveer

← overzicht – Meisjes van krijt