Hamnet

Wanneer Judith, het jongste kind van de familie Shakespeare, plots ernstig ziek wordt, breekt de angst uit. Haar tweelingbroer Hamnet is alleen thuis en begrijpt niet waar iedereen gebleven is. Grootvader John – een notoire schuldenmaker, handschoenenfabrikant en kerkweigeraar – is verdwenen. Grootmoeder Mary is nergens te bekennen. Ook moeder Agnes en zus Susanna zijn weg. Dat William Shakespeare in Londen verblijft om toneel te schrijven is geen verrassing, maar dat de rest van het gezin afwezig is, voelt voor de elfjarige Hamnet als een ramp. In paniek rent hij naar het dorp om hulp te zoeken. De arts hoeft na het horen van de klachten niet lang na te denken: dit zijn tekenen van de pest. Hij voelt weinig aandrang om het huis van de Shakespeares te betreden.

Terwijl Hamnet wanhopig probeert zijn zus te redden, laat Maggie O’Farrell het verhaal uitwaaieren naar verschillende perspectieven. De lezer kruipt in de gedachten van Hamnet, van zijn zus Susanna, van Agnes en zelfs van de jonge William Shakespeare. Door sprongen terug in de tijd ontvouwt zich hun verleden en krijgen de personages diepte. O’Farrell combineert grondig historisch onderzoek met een levendige stijl, waardoor de zestiende eeuw tastbaar wordt zonder afstandelijk te voelen. De roman is rijk aan taal en verbeelding en overtuigt juist door die combinatie.

De queeste naar hulp biedt ook ruimte om het huis, het dorp en het landschap rond Stratford te schetsen: de plek waar Shakespeare opgroeide en waar zijn gezin nu woont. Williams verblijf in Londen is niet enkel ingegeven door ambitie of broodwinning, maar ook door zijn moeizame relatie met zijn vader. John Shakespeare heeft hem jarenlang klein gehouden en misbruikt. Zelfs Williams huwelijk met Agnes – door haar familie gewantrouwd vanwege de reputatie van de Shakespeares – ziet John als een kans om voordeel te behalen. Wat er precies wordt bekonkeld tussen John en Agnes’ broer Bartholomew blijft onuitgesproken. O’Farrell kiest ervoor het gesprek te laten zien door de ogen van Agnes’ jongere halfbroers en -zussen, die vanop afstand toekijken zonder te begrijpen wat er wordt besloten.

Een van de meest indrukwekkende passages beschrijft hoe een enkele vlo, reizend van Noord-Afrika via grote handelssteden naar Engeland, de ziekte naar Stratford brengt. O’Farrell verweeft dit noodlot op inventieve wijze met het verlangen van een dorpsvrouw om tijdens het oogstfeest te pronken in een jurk versierd met Venetiaanse kralen. De maakster van die jurk woont naast het gezin Shakespeare. Wanneer de doos met kralen aankomt, is het Judith die haar mag openen – een klein, bijna onschuldig moment dat zwaar beladen blijkt.

Het boek verscheen in het voorjaar, precies toen de wereld zelf tot stilstand kwam door een pandemie. In die periode werd vaak verwezen naar het idee dat Shakespeare grote werken schreef tijdens eerdere quarantaines. In O’Farrells roman is hij echter afwezig: Agnes en de kinderen doorstaan de isolatie zonder hem. Pas na de dood van een van de tweeling keert hij terug. Zijn manier om met het verlies om te gaan – door het om te zetten in kunst, in Hamlet – stuit op onbegrip en woede bij zijn vrouw.

Recensie: Ellen ’t Hart

← overzicht – Het geheim van de boekbinder