Wachten

Dirk De Wachters Wachten, een levenshouding is geen pamflet tegen de meedogenloze snelheid van de tijd, noch een nostalgische klaagzang. Het is veeleer een bedachtzame oefening in aandacht, een pleidooi voor het herwaarderen van wat we collectief zijn verleerd: het vermogen om te blijven, om uit te houden, om niet onmiddellijk te willen oplossen wat schuurt. In een wereld die almaar sneller draait en waarin realiseren en presteren de maat der dingen zijn geworden, herinnert De Wachter ons aan een alternatief dat niet spectaculair is, maar wel radicaal: wachten.

Over het omgaan met versnelling praten we inderdaad al jaren. We benoemen burn-out, prestatiedruk, digitale overbelasting en existentiële onrust met een bijna klinische precisie. Daar zijn we het ondertussen wel over eens. Maar zoals De Wachter scherp aanvoelt, schuilt in dat eensgezind analyseren ook een paradox: we blijven denken in termen van ingrepen, oplossingen, optimalisaties. Zelfs onze kritiek op snelheid is vaak doordrenkt van haast. Wat ontbreekt, is de bereidheid om werkelijk stil te vallen bij wat niet onmiddellijk te verhelpen valt.

In Wachten, een levenshouding verschuift De Wachter het perspectief. Wachten is hier geen passieve toestand, geen nutteloos tijdverlies, maar een actieve ethiek. Het is de houding van wie erkent dat het leven zich niet laat forceren, dat betekenis zich niet op afroep aandient. De psychoanalyticus spreekt vanuit zijn praktijk, maar overstijgt die moeiteloos: wachten wordt existentieel, relationeel, zelfs maatschappelijk. Het gaat over hoe we omgaan met verdriet, liefde, ziekte, ouder worden — en met elkaar.

De Wachter is een uiterst mild man, hij wijst niet met beschuldigende vinger naar ‘de moderne mens’, maar beschrijft een gedeelde kwetsbaarheid. We zijn allemaal kinderen van onze tijd, opgevoed in het idee dat geluk maakbaar is en dat elk tekort een persoonlijk falen betekent. Wachten is in die logica verdacht: het confronteert ons met machteloosheid, met afhankelijkheid, met het besef dat sommige dingen alleen maar kunnen groeien in tijd. Liefde, rouw, verzoening — ze laten zich niet versnellen zonder hun diepte te verliezen.

Erg sterk is De Wachters vermogen om het kleine ernstig te nemen. Hij schrijft over het wachten in de spreekkamer, over het wachten op een ander die niet meteen kan antwoorden, over het wachten in relaties waarin men elkaar niet wil opgeven maar ook niet kan vasthouden. Juist daar ontstaat volgens hem menselijkheid. Niet in de heroïsche doorbraak, maar in het blijven wanneer vertrekken makkelijker zou zijn.

Tegelijk is het boek ook ongemakkelijk. Het vraagt iets wat we collectief hebben afgeleerd. Wachten veronderstelt aandacht, beschikbaarheid, en bovenal: de bereidheid om niet voortdurend productief te zijn. In ons hectische werkbestaan, waarin tijd geld is en rust een beloning die men moet verdienen, klinkt dat bijna subversief. De Wachter suggereert dat we er wél voor elkaar kunnen zijn — maar alleen als we het opnieuw willen aanleren. Dat ‘willen’ is cruciaal: wachten is geen techniek, maar een keuze tegen de stroom in.

Literair gezien is Wachten, een levenshouding helder en toegankelijk, soms bijna eenvoudig. Wie op zoek is naar theoretische diepgang of scherpe polemiek, zal het boek misschien te zacht vinden. Maar juist die zachtheid is zijn kracht. De Wachter schrijft zoals hij pleit: zonder haast, met ruimte voor nuance, en met respect voor het onvoltooide.

Uiteindelijk is dit boek geen handleiding, maar een uitnodiging. Het reikt geen snelle antwoorden aan — en dat is precies de pointe. In een tijd waarin alles onmiddellijk moet renderen, herinnert De Wachter ons eraan dat het leven zich vaak juist toont wanneer we het durven laten gebeuren. Wachten is dan geen tekort, maar een vorm van vertrouwen. En misschien, zo suggereert dit boek stilletjes maar volhardend, is dat precies wat we het meest nodig hebben.

Recensie: Carlo Corstjens

← overzicht – We informeren ons kapot