Op sociale media struikel je er bijna dagelijks over. Zelfpublicerende auteurs die klagen dat ze te weinig verdienen aan hun boeken. De royalty’s zijn te laag. De verkoop valt tegen. Lezers kopen onvoldoende. Boekhandels tonen geen interesse. De media schenken geen aandacht.

Soms lijken die klachten zo vanzelfsprekend dat niemand nog een eenvoudige vraag stelt: waarom zou een boek automatisch geld moeten opbrengen?

Wie schildert, verwacht niet noodzakelijk dat elk doek verkocht wordt. Wie fotografie als hobby heeft, gaat er niet van uit dat iedere foto inkomsten genereert. Amateurmuzikanten spelen jarenlang zonder ooit een euro te verdienen. Duizenden mensen investeren tijd, energie en geld in passies waarvan ze weten dat ze financieel weinig of niets zullen opleveren.

Bij schrijven lijkt een andere logica te gelden.

Zodra iemand een boek publiceert, ontstaat vaak de verwachting dat daar ook een inkomen tegenover moet staan. Alsof publicatie een soort arbeidscontract is. Alsof de wereld verplicht wordt om de investering van de auteur terug te betalen.

Dat is een opmerkelijke gedachte.

Een boek publiceren betekent immers niet dat er automatisch vraag naar bestaat. Het betekent niet dat lezers verplicht zijn het te kopen. Het betekent niet dat recensenten er aandacht aan moeten besteden. En het betekent al helemaal niet dat een schrijver recht heeft op een bepaald inkomen.

Dat klinkt hard, maar het geldt voor vrijwel iedere creatieve activiteit.

Het werk van een auteur heeft pas economische waarde wanneer iemand bereid is ervoor te betalen. Niet omdat het geschreven werd, maar omdat het gelezen wil worden.

Misschien ligt daar een ongemakkelijke waarheid die in de selfpublishingwereld vaak onderbelicht blijft. Het probleem is niet altijd dat schrijvers te weinig verdienen. Soms is het probleem dat te veel schrijvers verwachten dat hun hobby vanzelf een beroep wordt.

Dat betekent niet dat schrijven geen werk is. Een boek schrijven vraagt discipline, tijd en doorzettingsvermogen. Maar veel activiteiten vragen dat. De vraag is niet of er arbeid in kruipt. De vraag is of er voldoende lezers zijn die die arbeid willen belonen.

In een tijd waarin publiceren eenvoudiger is dan ooit, ontstaat een paradox. Er verschijnen meer boeken, meer auteurs en meer titels dan ooit tevoren. Tegelijk blijft de aandacht van lezers beperkt. Niet iedere schrijver kan een publiek opbouwen. Niet ieder boek vindt zijn weg naar de markt.

Dat is geen onrecht. Dat is de realiteit van een overvolle boekenwereld.

Misschien zouden we daarom een onderscheid moeten maken tussen schrijven als passie en schrijven als beroep. Beide zijn legitiem. Beide kunnen waardevol zijn. Maar ze zijn niet hetzelfde.

Een boek publiceren is immers geen arbeidscontract.

Het is een uitnodiging aan de lezer.

En die lezer is nog altijd vrij om nee te zeggen.