Schrijven was ooit grotendeels onzichtbaar werk. Een schrijver verdween in een tekst en verscheen pas opnieuw wanneer het boek er was. Vandaag lijkt het omgekeerde steeds vaker waar: de auteur is voortdurend aanwezig, het boek volgt later.

Sociale media hebben dat proces versneld. Niet alleen boeken circuleren online, maar ook werkritmes, bureaus, koffiekoppen, twijfels, lanceringen en meningen. Het schrijverschap is zichtbaar geworden. Soms zó zichtbaar dat het moeilijk wordt nog te onderscheiden waar het werk eindigt en het imago begint.

Dat is begrijpelijk. De literaire wereld verwacht aanwezigheid. Uitgevers willen auteurs die communiceren, reageren, posten, zichzelf positioneren. Een boek alleen lijkt niet langer voldoende. De schrijver moet mee verkoopbaar zijn.

En dus ontstaat er een nieuwe vorm van auteurschap. Niet uitsluitend gebaseerd op teksten, maar op herkenbaarheid. Sommige schrijvers bouwen zorgvuldig aan een publieke figuur: intellectueel, kwetsbaar, activistisch, ironisch, authentiek. Het imago wordt een verlengstuk van het oeuvre — of soms een vervanging ervan.

Dat betekent niet dat zichtbaarheid automatisch onecht is. Sommige auteurs gebruiken sociale media scherp, intelligent en persoonlijk. Maar er ontstaat wel een vreemd spanningsveld wanneer aanwezigheid belangrijker begint te lijken dan het werk zelf.

Want literatuur vraagt traagheid. Sociale media belonen voortdurende activiteit.

Een goed boek ontstaat vaak in stilte, in twijfel, in afzondering. Een online imago leeft van constante bevestiging en onmiddellijke reacties. Die twee logica’s botsen vaker dan de literaire wereld graag toegeeft.

Misschien verklaart dat ook waarom sommige hedendaagse auteurs zo aanwezig voelen nog vóór iemand hun boek gelezen heeft.

Niet omdat hun werk al gesproken heeft.

Maar omdat hun imago hen vooruitloopt.